Ontwikkeling baby 3 maanden: wat kan je baby en wat kijkt het consultatiebureau?

Je baby is ongeveer 12 weken oud en ineens is er veel meer contact: hij kijkt je aan, kirt terug en lijkt zijn eigen handjes net te ontdekken. Dan wil je weten of dat allemaal klopt en wat er bij de volgende afspraak op het consultatiebureau gebeurt. In dit overzicht over de ontwikkeling baby 3 maanden lees je wat veel baby’s nu doen, welke Van Wiechenkenmerken de jeugdarts rond 13 weken bekijkt (met een thuis-check per kenmerk) en wanneer je niet wacht tot de volgende afspraak.

Kort gezegd: ontwikkeling baby 3 maanden

Rond 3 maanden houden veel baby’s hun hoofdje steeds steviger vast en tillen ze het in buikligging een paar tellen op. De vuistjes gaan vaker open en de handjes worden iets om naar te kijken. Je baby lacht terug en maakt geluidjes terug als je praat, en de eerste giecheltjes kunnen komen. Het tempo verschilt per baby.

  • Bewegen: het hoofdje is stabieler, in buikligging tilt je baby zijn hoofd schuin omhoog, en hij beweegt armen en benen links en rechts evenveel.
  • Handjes: gaan af en toe open, worden bekeken en gaan naar de mond. Een rammelaar die je in zijn hand legt, houdt hij soms even vast.
  • Contact: lacht terug, maakt geluidjes terug en giechelt soms al.
  • Zorg in Nederland: rond 3 maanden een afspraak op het consultatiebureau, met de Van Wiechenkenmerken van 13 weken en de prikken uit het Rijksvaccinatieprogramma.
  • Te vroeg geboren? Reken vanaf de uitgerekende datum: de gecorrigeerde leeftijd telt.

Wat kan een baby van 3 maanden? Per ontwikkelingsgebied

Motorische ontwikkeling: hoofdje en buikligging

Het grootste verschil met een paar weken geleden zit in de nek. Houd je je baby rechtop, dan blijft zijn hoofdje steeds vaker even stabiel, al kan het nog wiebelen als hij moe is. Op zijn buik duwt hij zich op zijn onderarmen en tilt hij zijn hoofd, soms ook zijn borst, op om rond te kijken. Op zijn rug trappelt hij krachtig en zwaait hij met zijn armen. Sommige baby’s schommelen al van zij naar zij; echt omrollen komt bij de meeste baby’s later.

Buikligging blijft de beste oefening. Het Nederlands Jeugdinstituut raadt aan je baby verspreid over de dag op zijn buik te leggen, alleen als hij goed wakker is en jij erbij bent. Vindt hij het nog lastig, kies dan vaker korte momentjes of laat hem op jouw borst liggen. Hoe je het rustig opbouwt, lees je in buikligging bij je baby: zo oefen je het.

Handjes ontdekken

De vuistjes gaan nu vaker open en je baby ontdekt zijn eigen handen. Hij houdt ze voor zijn gezicht, kijkt er aandachtig naar en stopt ze in zijn mond. Dat sabbelen is een gewone manier om te ontdekken. Tegen speelgoed dat boven hem hangt, slaat hij soms al aan, maar echt gericht pakken komt meestal pas rond 4 tot 5 maanden. Speelideeën per leeftijd vind je bij fijne motoriek van je baby.

Contact, lachen en geluidjes

Je baby wordt een echte gesprekspartner. Hij lacht terug als je hem aankijkt en maakt geluidjes terug als je praat: lange klanken, kirren en gorgelen. Laat na zijn geluidje een pauze vallen, dan antwoordt hij vaak opnieuw. Die beurtgesprekjes zijn een begin van de taalontwikkeling. De eerste giecheltjes komen vaak rond 3 tot 4 maanden, echt hardop lachen meestal later. Meer daarover in wanneer lacht een baby voor het eerst.

Je baby leert ook laten zien dat het genoeg is. Kijkt hij weg, wordt hij onrustig of gaat hij naar zijn handjes staren, dan heeft hij vaak even pauze nodig. Word jij dan ook rustiger, dan leert hij dat je hem begrijpt.

Zien en ontdekken

Je baby kijkt nu actief rond en volgt bewegende dingen en gezichten soepeler met zijn ogen. Scherpstellen op dichtbij gaat steeds beter. Hij merkt ook dat er iets gebeurt als hij zelf beweegt: trappelt hij, dan wiebelt het speeltje boven hem. Hoe het zien zich verder ontwikkelt, lees je in wat ziet een baby per week en maand.

Consultatiebureau 3 maanden: deze Van Wiechenkenmerken bekijkt de jeugdarts

In Nederland ga je rond 3 maanden weer naar het consultatiebureau. Je baby wordt gewogen en gemeten, en de jeugdarts of jeugdverpleegkundige kijkt naar de Van Wiechenkenmerken: kleine observaties waarmee de jeugdgezondheidszorg de ontwikkeling volgt. Het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ) beschrijft per kenmerk op welke leeftijd het wordt bekeken. Rond 13 weken horen daar onder meer deze bij:

Kenmerk (NCJ)Waar de jeugdarts op letZo kijk je thuis mee
3. Handen af en toe openenJe baby houdt beide handjes een paar tellen open, niet alleen door een reflex.Kijk tijdens het spelen of de vuistjes ook vanzelf opengaan.
4. Kijkt naar eigen handenJe baby kijkt aandachtig naar zijn hand of handen.Leg hem wakker op zijn rug en kijk of hij zijn handjes voor zijn gezicht houdt en bekijkt.
31. Maakt geluiden terugJe baby maakt geluid als reactie op praten, niet alleen uit zichzelf.Praat rustig tegen hem, wacht even en kijk of er een geluidje terugkomt.
52 en 53. Beweegt armen en benen evenveelLinks en rechts bewegen even vaak en even soepel.Let bij het verschonen of rechterarm en linkerarm, en rechterbeen en linkerbeen, ongeveer hetzelfde bewegen.
54. Blijft hangen bij optillen onder de okselsJe baby zakt niet door de handen van de onderzoeker heen.Dit bekijkt de jeugdarts zelf; thuis hoef je het niet te oefenen.
55. Reacties bij optrekken tot zitHet hoofdje komt de hele beweging mee en hangt niet meer slap naar achteren.Ook dit doet de jeugdarts. Vertel wel hoe je baby zijn hoofdje houdt als je hem oppakt.
57. Heft in buikligging hoofd tot 45°Je baby tilt op zijn buik zijn hoofd minstens vijf tellen schuin omhoog.Leg hem wakker op zijn buik en tel rustig mee hoe lang hij zijn hoofd opheft.

Van Wiechenkenmerken rond 13 weken, in eigen woorden naar de kenmerkbeschrijvingen van het NCJ.

Het NCJ kiest per leeftijd kenmerken die de meeste kinderen dan al laten zien. Lukt er tijdens de afspraak één niet, omdat je baby moe, hongerig of verlegen is, vertel dan wat je thuis ziet. Eén kenmerk dat niet lukt, is nog geen diagnose: de jeugdarts kijkt naar het totaalbeeld en naar hoe je baby beweegt. Sommige consultatiebureaus sturen vooraf Van Wiechenfilmpjes met vragen; het NCJ heeft die filmpjes per leeftijd, ook voor 13 weken.

Prikken rond 3 maanden

Bij de afspraak rond 3 maanden horen in Nederland ook vaccinaties uit het Rijksvaccinatieprogramma. Volgens het huidige schema van het RIVM krijgt je baby dan de tweede rotavirusdruppels, de DKTP-Hib-HepB-prik en de pneumokokkenprik. Heeft de moeder in de zwangerschap geen kinkhoestprik gehad, dan kreeg je baby de eerste DKTP-Hib-HepB-prik al op 6 tot 9 weken. In de uitnodiging staat wat voor jouw kind geldt. Wat je na de prikken kunt verwachten, lees je in vaccinaties baby: het schema per leeftijd.

Woon je in Vlaanderen? Dan geldt het Vlaamse basisvaccinatieschema. Je kunt je baby daar laten vaccineren bij Kind en Gezin, de huisarts of de kinderarts.

Ontwikkeling baby 3 maanden stimuleren: speelideeën

Duur speelgoed is niet nodig: jouw gezicht en stem zijn voor je baby het interessantst. Kies één ding tegelijk en stop als hij wegkijkt.

  • Gesprekje: doe zijn geluidjes na, wacht even en laat hem antwoorden.
  • Handjes samen: breng zijn handjes rustig samen voor zijn borst en zing er een liedje bij.
  • Rammelaar: leg een lichte rammelaar in zijn handpalm en laat hem ontdekken wat er gebeurt.
  • Speelboog: hang zachte speeltjes zo dat hij er met zijn armen tegenaan kan slaan.
  • Buikligging met uitzicht: ga op ooghoogte voor hem liggen of zet een babyveilige spiegel voor hem neer.
  • Volgen: beweeg langzaam een gekleurd speeltje van links naar rechts en van boven naar beneden.
  • Voorlezen en zingen: kartonnen boekjes met duidelijke plaatjes en versjes met beweging.
  • Naar buiten: bewegende bladeren en nieuwe geluiden zijn al genoeg prikkels.

Welk speelgoed geschikt is, lees je in veilig speelgoed voor je baby. Geef je baby daarnaast genoeg vrije tijd op een kleed op de vloer. Het NJi adviseert je baby niet langer dan een uur achter elkaar in de autostoel te laten zitten.

Slapen, drinken en huilen rond 3 maanden

Bij veel baby’s komt rond deze leeftijd een dag-nachtritme op gang, maar de verschillen zijn groot. De meeste baby’s doen nog 4 tot 5 dutjes en drinken op verzoek. Voorbeelddagen vind je in het slaapschema voor een baby van 3 maanden. Slaapt je baby rond 3 à 4 maanden ineens slechter, lees dan meer over slaapregressie bij baby’s.

Het huilen neemt bij veel baby’s na de piek rond 6 tot 8 weken langzaam af. Huilt jouw baby nog steeds veel en loop je vast, kijk dan bij huilbaby: wat helpt en waar vind je steun en bespreek het met het consultatiebureau.

Veel baby’s gaan rond deze leeftijd meer kwijlen en stoppen alles in hun mond. Dat hoort bij ontdekken met de mond en betekent niet meteen dat er een tandje aankomt. Meer in tandjes krijgen bij je baby.

Afgeplat hoofdje: waar let je op?

Je baby slaapt altijd op zijn rug, want dat is het veiligst. Daardoor ligt hij ook veel op zijn achterhoofd. Draait hij zijn hoofdje steeds naar dezelfde kant, dan heet dat een voorkeurshouding, en dan kan het achterhoofd aan die kant platter worden. Volgens de JGZ-richtlijn Voorkeurshouding en schedelvervorming helpt het om je baby overdag, als hij wakker is, vaak op zijn buik te leggen en hem vanaf de kant te benaderen waar hij niet uit zichzelf naartoe kijkt. Zie je een platte plek die groter wordt, bespreek het dan met het consultatiebureau.

Te vroeg geboren: reken met de gecorrigeerde leeftijd

Is je baby te vroeg geboren, reken dan vanaf de uitgerekende datum. Een baby die 6 weken te vroeg kwam, is 13 weken na de geboorte gecorrigeerd ongeveer 7 weken oud. De vaardigheden uit dit artikel zie je dan vaak ook later. Het consultatiebureau houdt bij de Van Wiechenkenmerken rekening met die gecorrigeerde leeftijd, dus vergelijk je baby niet met een voldragen baby van dezelfde geboortedatum.

Wat komt hierna?

In de maanden na 3 maanden gaat je baby gericht grijpen, omrollen en hardop lachen. Wil je terugkijken, lees dan ontwikkeling baby 1 maand. Het schema voor het hele eerste jaar staat in ontwikkeling baby per maand, en wat je kind rond de eerste verjaardag doet, lees je in ontwikkeling baby 1 jaar. Alle artikelen over groeien en leren vind je in onze gids ontwikkeling.

Lees ook: ontwikkeling baby 4 maanden: grijpen, rollen en lachen.

Wanneer naar de huisarts?

Vragen over de ontwikkeling bespreek je in Nederland eerst met het consultatiebureau, en je hoeft niet te wachten tot de volgende afspraak. Neem contact op met het consultatiebureau of de huisarts als je baby rond 3 maanden (gecorrigeerde leeftijd):

  • je niet aankijkt, niet terug lacht of bewegende gezichten en dingen niet volgt;
  • niet reageert op je stem of op harde geluiden;
  • zijn hoofd in buikligging nauwelijks optilt, of het bij het oppakken nog steeds slap naar achteren laat hangen;
  • erg slap of juist erg stijf aanvoelt;
  • één arm of been duidelijk minder beweegt dan de andere kant, of zijn hoofd steeds naar dezelfde kant draait;
  • iets wat hij al kon, weer kwijtraakt.

Bel de huisarts, of buiten kantoortijd eerst de huisartsenpost, als je baby jonger is dan 3 maanden en koorts heeft van 38 °C of hoger, of als hij slecht drinkt, suf is of minder natte luiers heeft. Lees meer over koorts bij je baby. Bel 112 als je baby blauw of grauw ziet, erg moeilijk ademt of niet goed wakker te krijgen is.

Veelgestelde vragen

Mijn baby van 3 maanden tilt zijn hoofdje nog niet op. Is dat erg?

Kijk eerst of het steeds zo is of alleen als hij moe is of net gedronken heeft. Oefen elke dag een paar korte momentjes buikligging, ook op je borst. Tilt hij rond 3 maanden (gecorrigeerd) zijn hoofd in buikligging nauwelijks op, of voelt hij slap aan, bespreek het dan met het consultatiebureau.

Mijn baby van 3 maanden wil staan of zitten. Mag dat?

Zelf zitten komt volgens het Nederlands Jeugdinstituut meestal pas rond 6 maanden, en staan nog later. Rond 3 maanden leert je baby vooral op de vloer: op zijn buik zijn hoofd optillen en op zijn rug trappelen en zwaaien. Houd zitjes en de autostoel daarom kort en geef hem zoveel mogelijk vrije ruimte.

Mijn baby van 3 maanden kwijlt veel. Krijgt hij tandjes?

Niet per se. Veel baby’s kwijlen meer in de periode dat ze alles in hun mond stoppen, ook zonder tandje in aantocht. Zolang je baby goed drinkt en zich lekker voelt, is kwijlen meestal geen reden tot zorg.

Kan een baby van 3 maanden al hardop lachen?

Sommige baby’s giechelen rond 3 tot 4 maanden al. Bij de meeste komt echt hardop lachen rond 6 maanden, vaak bij kiekeboe of kietelen. Lacht je baby nog niet hardop maar lacht hij wel naar je en maakt hij geluidjes terug, dan is dat gewoon normaal.

Bronnen

  • Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ): Van Wiechenkenmerken, kenmerkbeschrijvingen 3, 4, 31, 52, 54, 55 en 57
  • NCJ: Van Wiechenfilmpjes per leeftijd (13 weken)
  • NCJ: JGZ-richtlijn Voorkeurshouding en schedelvervorming
  • RIVM, Rijksvaccinatieprogramma: Vaccinatieschema
  • Nederlands Jeugdinstituut (NJi): Baby, motorische ontwikkeling: bewegen
  • Thuisarts.nl (NHG): Mijn kind heeft koorts
  • Vlaanderen.be: Basisvaccinaties voor kinderen en jongeren

Dit is algemene informatie en geen medisch advies. Maak je je zorgen over de ontwikkeling of gezondheid van je baby, bel dan het consultatiebureau of de huisarts.