Zieke baby laten slapen: zo kom je veilig de nacht door

Je baby is ziek, de nacht valt en je vraagt je af: laat ik hem gewoon slapen, of moet ik steeds gaan kijken? Je mag een zieke baby laten slapen, want rust is juist goed. Wel helpt het om te weten hoe je veilig slaapt als je baby ziek is, waar je op let als je gaat kijken en wanneer je de huisartsenpost belt.

Kort gezegd: een zieke baby ’s nachts

  • Een zieke baby slaapt vaak meer dan normaal. Dat is niet erg, zolang hij goed wakker te krijgen is.
  • Veilig slapen blijft hetzelfde: in het eigen bedje op jouw kamer, plat op de rug, zonder kussen of wig.
  • Dek je baby niet extra warm toe, ook niet bij koorts. Een laken is vaak genoeg.
  • Bied vaker de borst of de fles aan als je baby daarom vraagt, en houd de natte luiers bij.
  • Is je baby suf, moeilijk wakker te krijgen of benauwd? Bel direct de huisarts of ’s nachts de huisartsenpost. Bij levensgevaar bel je 112.

Mag je een zieke baby laten slapen?

Ja. Een zieke baby is vaak moe en valt makkelijker in slaap, en dat is niet erg: rust is juist goed als je baby ziek is. Laat hem slapen in zijn eigen bedje, op de rug en niet te warm toegedekt. Kijk wel regelmatig hoe het gaat. Is je baby moeilijk wakker te krijgen, bel dan direct de huisarts of huisartsenpost.

Het verschil zit tussen slaperig en suf. Een slaperige baby wordt wakker als je hem oppakt, kijkt je aan, wil drinken en zakt daarna weer weg. Een suffe baby reageert minder of niet als je tegen hem praat, en is niet makkelijk wakker te krijgen. Thuisarts noemt dat laatste een reden om direct te bellen, ook midden in de nacht.

Thuisarts adviseert ook dat er bij een ziek kind een volwassene thuis is die regelmatig kijkt hoe het gaat. Hoe vaak dat is, hangt af van hoe ziek je baby is en van je eigen gevoel. Daarom hieronder een stappenplan en een vaste nachtronde.

Laten slapen of wakker maken? Het stappenplan

  1. Kijk eerst zonder wakker te maken. Hoe ademt je baby? Rustig, of snel en met moeite? Hoe is de kleur van gezicht en lippen?
  2. Ademt je baby rustig en ziet hij er normaal uit? Laat hem slapen. Je hoeft een slapende baby niet wakker te maken om koorts te meten: Thuisarts zegt dat 1 keer per dag meten genoeg is, tenzij je baby steeds zieker lijkt.
  3. Twijfel je? Pak je baby rustig op. Een slaperige baby opent zijn ogen, reageert op je stem en wil vaak even drinken.
  4. Wordt hij niet goed wakker of reageert hij nauwelijks? Bel direct de huisartsenpost, of overdag de huisarts.
  5. Drinkt je baby veel minder dan normaal? Bied vaker kleine voedingen aan. Drinkt hij minder dan de helft van normaal of heeft hij meer dan 12 uur geen natte luier, bel dan direct.

De nachtronde: waar let je op als je gaat kijken?

Gebruik deze tabel als vaste ronde, bijvoorbeeld als je zelf wakker wordt of als je baby een voeding krijgt. De rechterkolom volgt de signalen van Thuisarts waarbij je direct belt.

Waar let je op?Past bij gewoon ziek zijnBel direct de huisarts of huisartsenpost
Wakker wordenSlaapt veel, wordt wakker als je hem oppaktReageert minder of niet, is niet makkelijk wakker te krijgen
AdemenSnottergeluid, af en toe hoesten, rustig tussendoorMoeilijk of snel ademen, piepen, even stoppen met ademen, huid tussen de ribben trekt in, neusvleugels bewegen mee
KleurRode wangen bij koortsErg bleek of vlekkerig, blauwe of grijze lippen
HuilenHuilt meer, maar is te troosten op schootBlijft huilen en is niet te troosten, huilt anders of zwak, kreunt
Drinken en luiersDrinkt kleinere beetjes, wel regelmatig natte luiersDrinkt minder dan de helft van normaal, of meer dan 12 uur geen natte luier
HuidWarm, misschien wat vlekjes die wegtrekken als je druktRode of donkere vlekjes die niet lichter worden als je erop drukt
Koorts38 °C of hoger bij een baby vanaf 3 maanden die verder goed reageertKoorts bij een baby jonger dan 3 maanden, of opnieuw koorts nadat je baby al beter was

Meer over koorts per leeftijd en goed meten lees je in koorts bij je baby. Hoort je ’s nachts vooral een hoest, kijk dan bij baby hoest ’s nachts welke hoest bij welke actie hoort.

Veilig slapen, ook als je baby ziek is

Als je baby ziek is, wil je hem zo dichtbij mogelijk hebben en het hem zo comfortabel mogelijk maken. Toch blijven de gewone adviezen voor veilig slapen gelden, juist in een ziekennacht. De JGZ-richtlijn Preventie wiegendood beschrijft dat een virusinfectie in combinatie met te veel warmte, en ziekte in combinatie met buikligging, het risico verhoogt.

  • Eigen bedje, op jouw kamer. Zet het bedje of de wieg naast je bed, zodat je je baby hoort ademen. VeiligheidNL raadt samen slapen in je eigen bed af.
  • Plat op de rug. Ook met een verstopte neus. Leg geen kussen, wig of opgerolde handdoek in bed om je baby hoger te leggen: volgens VeiligheidNL kan een baby dan naar beneden glijden en onder het beddengoed komen. Kussens horen tot 2 jaar niet in bed.
  • Niet te warm. Koorts is geen reden om je baby warmer in te pakken. Thuisarts: in bed is een laken vaak genoeg, en heeft je kind het koud, dan doe je er weer een deken bij. Voel in het nekje of je baby het te warm heeft.
  • Geen kruik in bed en een kamer van rond de 15 tot 18 °C. Zie ook de juiste temperatuur in de babykamer en welke TOG-waarde je slaapzak nodig heeft.
  • Zelf aan het wegdommelen? Ligt je baby bij je op schoot en merk je dat je ogen dichtvallen, leg hem dan terug in zijn eigen bedje.

Een slaapsensor of alarmmatje is volgens VeiligheidNL niet nodig bij een gezonde baby en geeft vaak vals alarm. Bij een zieke baby is jouw eigen blik de beste controle: met het bedje op je kamer hoor je veel.

Troosten en verzorgen in de nacht

Een zieke baby huilt vaak meer en wil vooral bij je zijn. Neem hem op schoot, praat of zing rustig tegen hem. Zo lukt het volgens Thuisarts meestal wel om je kind te troosten. Leg hem terug als hij weer slaapt.

  • Drinken gaat voor. Ga gewoon door met borstvoeding of flesvoeding, en geef vaker de borst of de fles als je baby daarom vraagt. Doe geen extra water in de flesvoeding. Is je baby ouder dan 4 maanden, dan mag hij tussendoor ook slokjes water. Lees meer bij uitdroging bij je baby.
  • Dichte neus? Een paar druppels zout water vlak voor de voeding en het slapen helpt vaak. De stappen staan in verkouden baby.
  • Overgeven of diarree? Leg een extra hoeslaken, rompertje en spuugdoekjes klaar, zodat je ’s nachts snel kunt verschonen. Wat je verder doet, lees je bij overgeven en diarree bij je baby.
  • Pijn of erg ziek? Vanaf 3 maanden mag je paracetamol geven als je baby veel pijn heeft of zich erg ziek voelt, met de dosis op gewicht uit de bijsluiter. Onder de 3 maanden overleg je altijd eerst met de huisarts. Zie paracetamol voor je baby. Hoestdrankjes helpen volgens Thuisarts niet.
  • Niet afkoelen met water. Een natte doek of koud water helpt niet tegen koorts, aldus Thuisarts.

Klaarzetten voor een ziekennacht

Een paar dingen binnen handbereik schelen midden in de nacht veel zoeken en stress.

  • thermometer (meten in de billen is het betrouwbaarst) en een pen of je telefoon om temperatuur, voedingen en natte luiers te noteren
  • zoutwaterdruppels en een schone speen of beker
  • extra hoeslaken, rompertje en slaapzak
  • paracetamol voor baby’s, alleen als je baby 3 maanden of ouder is, met de bijsluiter erbij
  • het telefoonnummer van de huisartsenpost bij jou in de buurt (staat meestal op de website van je eigen huisarts)
  • een afspraak met je partner wie welke nacht of welk deel van de nacht kijkt

Na het ziek zijn: weer terug naar het ritme

Na een paar ziekennachten is je baby gewend geraakt aan extra troost en voedingen. Het is normaal dat hij daarna nog een tijdje vaker wakker wordt. Pak je gewone bedritueel weer op zodra je baby beter is, en geef hem een paar nachten om terug te vinden. Blijft hij vaak wakker, kijk dan bij baby wordt ’s nachts wakker wat er nog meer kan spelen.

Wanneer naar de huisarts?

Op werkdagen overdag bel je je eigen huisarts. ’s Avonds, ’s nachts, in het weekend en op feestdagen bel je de huisartsenpost (huisartsen-spoedpost). Bij levensgevaar bel je 112, dag en nacht. Een uitgebreid overzicht van spoed tot consultatiebureau staat in wanneer naar de huisarts met je baby.

  • Bel 112 als je denkt dat je baby in levensgevaar is, bijvoorbeeld als hij niet meer reageert of niet goed ademt.
  • Bel direct de huisarts of huisartsenpost als je baby jonger is dan 3 maanden en koorts heeft (38 °C of hoger).
  • Je baby is suf: reageert minder of niet, of is niet makkelijk wakker te krijgen.
  • Je baby ademt moeilijk of snel, piept, stopt soms even met ademen, of de huid tussen de ribben trekt in.
  • Je baby blijft huilen en is niet te troosten, huilt anders dan normaal of kreunt.
  • Je baby is erg bleek of vlekkerig, of heeft blauwe of grijze lippen.
  • Je baby drinkt minder dan de helft van normaal, heeft meer dan 12 uur geen natte luier of blijft steeds overgeven.
  • Je baby heeft vlekjes die niet lichter worden als je erop drukt.
  • Je baby was al een paar dagen beter en krijgt opnieuw koorts.

Veelgestelde vragen

Mag een zieke baby bij je in bed slapen?

VeiligheidNL raadt samen slapen in je eigen bed af, ook als je baby ziek is: het verhoogt het risico op wiegendood, bijvoorbeeld door een warm dekbed, kussens of doordat je per ongeluk tegen je baby aan rolt. Zet het bedje vlak naast je bed. Zo ben je dichtbij en hoor je hem, terwijl hij veilig in zijn eigen bedje ligt.

Hoeveel mag een zieke baby slapen?

Daar is geen maximum voor. Een ziek kind is vaak moe en slaapt meer, en dat is volgens Thuisarts niet erg. Waar het om gaat, is dat je baby tussendoor goed wakker te krijgen is, reageert als je tegen hem praat en genoeg drinkt.

Moet je een zieke baby wakker maken voor de voeding?

Meestal niet: de meeste zieke baby’s geven zelf aan dat ze willen drinken, en dan bied je vaker de borst of de fles aan. Merk je dat je baby veel minder drinkt dan normaal, of heeft hij lang geen natte luier gehad? Maak hem dan rustig wakker om te drinken, en bel direct als hij minder dan de helft drinkt, meer dan 12 uur geen natte luier heeft of niet goed wakker wordt.

Mijn zieke baby wil niet slapen. Wat kan ik doen?

Een dichte neus, koorts of buikpijn kan slapen lastig maken. Maak de neus vrij met zout water, kijk of hij het niet te warm heeft en bied iets te drinken aan. Laat hem daarna even bij je op schoot tot hij rustig is en leg hem terug in zijn bedje. Is hij helemaal niet te troosten, huilt hij anders dan normaal of kreunt hij, bel dan de huisartsenpost.

Waarom slaapt mijn baby slecht na het ziek zijn?

Tijdens het ziek zijn kreeg je baby meer troost en voedingen ’s nachts, en daar is hij even aan gewend. Ook is het ritme vaak door elkaar. Met een vast bedritueel en een paar geduldige nachten vindt de meeste baby zijn oude ritme terug.

Tip: met het voedings- en luierlogboek uit onze gratis checklists houd je in een ziekennacht makkelijk bij hoeveel je baby drinkt en plast. Meer over ziek zijn en veiligheid vind je in de gids gezondheid en veiligheid.

Bronnen

Dit is algemene informatie en geen medisch advies.