Je baby zwaait opeens terug naar oma, of juist nog helemaal niet, terwijl het neefje van dezelfde leeftijd al vrolijk in zijn handjes klapt. Herkenbaar? De ontwikkeling van je baby van 10 maanden draait om gebaren, brabbelen en de eerste pogingen om overeind te komen, en de verschillen tussen baby’s zijn groot. Hier lees je wat veel baby’s nu kunnen, op welke leeftijd het consultatiebureau naar zwaaien, wijzen en de pincetgreep kijkt, en wat er met 10 maanden dus gerust nog mag ontbreken.
Kort gezegd: ontwikkeling baby 10 maanden
- Taal: brabbelen met reeksen als “dadada” en “bababa”, steeds meer met melodie. Echte woordjes komen meestal later.
- Gebaren: zwaaien, wijzen en handjes omhoog bij “hoera” beginnen nu vaak. Het consultatiebureau kijkt er pas rond 11 à 12 maanden naar.
- Bewegen: los zitten, kruipen of billenschuiven, en bij veel baby’s optrekken tot staan.
- Handjes: de pincetgreep, pakken met duim en wijsvinger, is in opbouw.
- Bespreken: doet je baby na 9 à 10 maanden nog helemaal geen kiekeboe- of nadoe-spelletjes, of verliest hij iets wat hij al kon? Bel het consultatiebureau.
- Te vroeg geboren? Reken met de gecorrigeerde leeftijd.
Wat kan een baby van 10 maanden?
Een baby van 10 maanden zit meestal los, brabbelt reeksen als “dadada” en kruipt, schuift of trekt zich op. Veel baby’s beginnen te zwaaien, te wijzen en kleine dingen met duim en wijsvinger te pakken. Het consultatiebureau kijkt pas rond 11 à 12 maanden naar die gebaren en de pincetgreep, dus ontbreken ze nu nog, dan is dat meestal normaal.
Goed om te weten: elk Van Wiechenkenmerk van het consultatiebureau hoort bij een vaste onderzoeksleeftijd. Rond die leeftijd laat vrijwel elk kind de vaardigheid zien. Een maand of twee eerder is het dus heel gewoon als het nog niet lukt. In de tabel hieronder zie je per vaardigheid wanneer er officieel naar gekeken wordt, en wat dat betekent voor jouw baby van 10 maanden.
Van Wiechen-tabel: wat mag met 10 maanden nog ontbreken?
| Wat je thuis ziet | Van Wiechenkenmerk (NCJ) | Bekeken rond | Met 10 maanden |
|---|---|---|---|
| Brabbelt reeksen als “dadada” of “bababa” | 33. Zegt dada-baba of gaga | 37-40 weken (ongeveer 9 maanden) | Doen bijna alle baby’s al |
| Brabbelt met melodie tijdens het spelen | 34. Brabbelt bij zijn spel | 47-52 weken (ongeveer 11 à 12 maanden) | Begint vaak nu, mag nog ontbreken |
| Zwaait, wijst, doet handjes omhoog bij “hoera” | 36. Maakt communicatieve gebaren | 47-52 weken (ongeveer 11 à 12 maanden) | Mag nog ontbreken |
| Kijkt naar de poes als je vraagt “Waar is de poes?” | 35. Reageert op mondeling verzoek | 47-52 weken (ongeveer 11 à 12 maanden) | Mag nog ontbreken |
| Pakt een kruimel met duim en wijsvinger | 10. Pakt propje met duim en wijsvinger | 47-52 weken (ongeveer 11 à 12 maanden) | Vaak in opbouw |
| Zit los zonder om te vallen | 63. Zit stabiel los | 47-52 weken (ongeveer 11 à 12 maanden) | Lukt bij veel baby’s al |
| Trekt zich op aan bank of box | 65. Trekt zich op tot staan | 47-52 weken (ongeveer 11 à 12 maanden) | Mag nog ontbreken |
| Kruipt op handen en knieën | 66. Kruipt vooruit, buik vrij van de grond | 61-64 weken (ongeveer 14 à 15 maanden) | Mag nog ruim ontbreken |
| Schuifelt langs meubels | 67. Loopt langs | 61-64 weken (ongeveer 14 à 15 maanden) | Mag nog ruim ontbreken |
| Doet blokjes in en uit een doos, speelt geven en nemen | 11 en 12 | 61-64 weken (ongeveer 14 à 15 maanden) | Mag nog ruim ontbreken |
De onderzoeksleeftijden komen van de kenmerkpagina’s van het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ). De weken zijn omgerekend naar maanden en afgerond. Twijfel je over iets uit de tabel, vraag het dan gewoon bij het consultatiebureau.
Zwaaien, klappen en wijzen: waarom gebaren nu zo belangrijk zijn
Volgens het NCJ gaan gebaren vooraf aan praten: ze helpen je kind woorden te onthouden. Vaak wijst een kind eerst alleen, en zegt het ongeveer een maand later “die” terwijl het wijst. Een kind wijst om twee redenen: om iets te krijgen, of om jouw aandacht ergens op te vestigen. Samen naar hetzelfde kijken is een belangrijke stap in het contact met jou.
Let op het verschil tussen nadoen en zelf gebaren maken. Zwaait je baby alleen als jij ook zwaait, dan doet hij je na. Dat is mooi, maar bij het consultatiebureau gaat het erom dat je kind uit zichzelf een gebaar gebruikt om iets duidelijk te maken, zoals zwaaien als oma de deur uit gaat of wijzen naar zijn beker.
En klappen? Daar is geen apart Van Wiechenkenmerk voor. Veel baby’s leren het via liedjes, maar er is geen vaste leeftijd waarop het moet. Zo help je je baby op weg met gebaren:
- Benoem wat je baby aanwijst in plaats van het meteen te geven: “Wil je de banaan? Dat is een banaan.”
- Gebruik zelf gebaren: zwaai bij het weggaan en wijs naar wat je wilt laten zien.
- Zing kinderliedjes met gebaren, zoals het NCJ adviseert, bijvoorbeeld “Klap eens in je handjes”.
- Wacht na een vraag een paar tellen, zodat je baby kan reageren met een blik, een geluidje of een gebaar.
Brabbelen en begrijpen: de aanloop naar eerste woordjes
Rond 9 maanden zeggen vrijwel alle baby’s reeksen als “dadada”, “bababa” of “gagaga”. Daarna wordt het brabbelen een soort verhaaltje zonder woorden, met stembuigingen en pauzes. Langzaam herken je er iets in, zoals “ba” voor bal of “hmm” voor eten. Het NCJ noemt dat geluidswoorden; het praten neemt tussen één en twee jaar een grote vlucht.
Begrijpen komt eerder dan zeggen. Rond 11 à 12 maanden kijkt het consultatiebureau of je kind reageert op een vraag als “Waar is de poes?”. Het NCJ geeft een handige tip om dat thuis te oefenen: kijk of wijs zelf niet naar de poes als je de vraag stelt. Zo merk je of je baby de woorden begrijpt, en niet alleen jouw blik volgt. Kijk ook samen plaatjesboekjes en benoem wat je ziet. Meer ideeën vind je bij eerste woordjes van je baby.
Motorische ontwikkeling baby 10 maanden: zitten, kruipen en optrekken
Veel baby’s zitten met 10 maanden stevig los en verplaatsen zich op hun eigen manier: kruipen, tijgeren of op de billen schuiven. Een deel trekt zich al op aan de bank, de box of jouw benen. Het consultatiebureau kijkt rond 11 à 12 maanden naar optrekken tot staan. Kinderen die billenschuiven, pakken dat volgens het NCJ soms later op.
Wat helpt volgens het NCJ: een vloer waarop je baby niet uitglijdt, stevige meubels zonder scherpe randen om zich aan vast te houden, en binnen gewoon blote voeten of antislipsokken. Schoenen zijn binnen eigenlijk niet nodig. Een loopstoeltje helpt niet om sneller te leren lopen en kan het leren lopen zelfs vertragen. Kruipt je baby nog niet? Laat hem dan regelmatig op zijn buik spelen, dat maakt armen, benen en buik sterker; lees meer bij buikligging bij je baby. Hoe het verder gaat met staan en de eerste stapjes, lees je bij ontwikkeling baby 11 maanden.
Pincetgreep en cognitieve ontwikkeling
Je baby gaat kleine dingen pakken tussen duim en wijsvinger in plaats van met de hele hand: de pincetgreep. Het consultatiebureau kijkt daar rond 11 à 12 maanden naar, met een klein papierpropje. Volgens het NCJ hoeft het niet meteen perfect te gaan. Oefenen kan met stukjes brood op het bord of met een lepeltje. Lukt het aan één kant minder goed, laat je baby dan ook met de andere hand oefenen. Of je kind links- of rechtshandig is, zie je pas veel later.
Ook in het denken gebeurt veel. Een blokje in een doos doen en het er weer uithalen lijkt simpel, maar zo leert je baby dat dingen kunnen verdwijnen en weer terugkomen, en dat hij zelf iets kan bereiken. Kijkt je baby jou stralend aan als het blokje weer tevoorschijn komt? Dan deelt hij zijn plezier met jou. Ook op dat samen delen let het consultatiebureau. Meer spelletjes voor de handjes vind je bij fijne motoriek van je baby.
Sociaal-emotionele ontwikkeling: eenkennig, en toch nieuwsgierig
Veel baby’s zijn rond deze leeftijd wat verlegen of eenkennig bij onbekenden. Volgens het NCJ is dat helemaal oké. Tegelijk wordt je baby een echt speelmaatje: hij geeft je een blokje en wil het meteen weer terug. Dat geven en nemen is het begin van samen spelen en vraagt vertrouwen in de ander. Kiekeboe helpt je baby wennen aan het idee dat jij weggaat en weer terugkomt. Loop je naar een andere kamer, blijf dan praten: je baby ziet je niet, maar hoort wel dat je er nog bent.
Ook de eigen wil groeit. Je baby duwt de lepel weg, protesteert op de verschoonmat of gooit zijn beker van tafel om te zien wat er gebeurt. Blijf rustig, zeg kort wat je wél wilt en bied iets anders aan om mee te spelen.
Speelgoed voor een baby van 10 maanden: wat oefent wat?
Duur speelgoed is niet nodig. Veel van wat het consultatiebureau bekijkt, oefen je met spullen die je al in huis hebt.
| Spel of speelgoed | Wat je baby oefent | Tip |
|---|---|---|
| Doos of pannetje met blokjes, lepels of bekers | In- en uitdoen, loslaten, dingen die verdwijnen en terugkomen | Doe het één keer voor en laat je baby dan zelf proberen |
| Liedjes met gebaren | Zwaaien, klappen, nadoen | Zing hetzelfde liedje vaak, herhaling helpt |
| Kiekeboe, speelgoed onder een doek | Begrijpen dat iets er nog is, samen lachen | Begin met een doek die half over het speelgoed ligt |
| Stevig plaatjesboek | Wijzen, luisteren, woordjes horen | Wijs aan en benoem: “Kijk, een hond. Waf waf!” |
| Stapelbekers of grote blokken | Pakken, loslaten, in elkaar zetten | Kies stukken die te groot zijn om in te slikken |
| Bal om naar elkaar te rollen | Geven en nemen, om de beurt | Ga tegenover elkaar op de grond zitten |
Let bij al het speelgoed op kleine onderdelen en batterijvakjes. Meer daarover lees je bij veilig speelgoed per leeftijd.
Veilig ontdekken: kleine dingen en knoopcelbatterijen
Met de pincetgreep vindt je baby elk pluisje, steentje en muntje op de vloer, en het meeste gaat de mond in. Extra gevaarlijk zijn knoopcelbatterijen: de kleine, ronde batterijtjes in bijvoorbeeld afstandsbedieningen, autosleutels en speelgoed. De Consumentenbond adviseert:
- Controleer welke spullen in huis knoopcelbatterijen bevatten.
- Kies spullen waarvan het batterijvakje alleen met een schroevendraaier of muntje open kan.
- Houd losse batterijen en apparaten met batterijen die geen speelgoed zijn, buiten bereik van je baby.
- Denk je dat je baby een batterij heeft ingeslikt? Geef niets meer te eten of te drinken en ga direct naar de spoedeisende hulp, ook als je baby nergens last van lijkt te hebben.
Slapen en eten rond 10 maanden
Staat je baby ineens rechtop in zijn bedje zodra hij wakker is? Dat merken veel ouders zodra hun baby zich kan optrekken. Voorbeelddagen, dutjes en tips voor nachtelijk wakker worden vind je in het slaapschema voor een baby van 10 maanden. Bij het eten komt de pincetgreep goed van pas: laat je baby zelf zachte stukjes pakken. Welke hapjes passen, lees je in het hapjesschema voor je baby.
Consultatiebureau, vaccinaties en gecorrigeerde leeftijd
In Nederland volgt het consultatiebureau de ontwikkeling van je kind met het Van Wiechenonderzoek. Wanneer jouw afspraak precies valt, verschilt per regio; je krijgt een uitnodiging. Neem gerust een lijstje mee met wat je thuis ziet. Niet alles laat je baby op het bureau zien, en sommige kenmerken, zoals brabbelen tijdens het spelen, worden daarom ook aan jou gevraagd.
Op 10 maanden staat er in het Rijksvaccinatieprogramma geen prik gepland. De volgende prikken zijn met 12 maanden (DKTP-Hib-HepB en pneumokokken) en met 14 maanden (BMR en meningokokken ACWY). Meer daarover lees je bij vaccinaties voor je baby.
Woon je in Vlaanderen? Daar ga je volgens Kind en Gezin met 9 maanden op consult bij de arts, die de gezondheid, groei en ontwikkeling van je kind opvolgt.
Te vroeg geboren? Bij kinderen die voor 37 weken zijn geboren, beoordeelt de jeugdgezondheidszorg het Van Wiechenonderzoek op de gecorrigeerde leeftijd, tot een gecorrigeerde leeftijd van 24 maanden. Kwam je baby 6 weken te vroeg, dan vergelijk je hem nu met een baby van ongeveer 8,5 maand.
Wanneer naar de huisarts?
Vragen over de ontwikkeling bespreek je in Nederland eerst met het consultatiebureau. Je hoeft niet te wachten tot de volgende afspraak. Neem contact op als je baby:
- na 9 à 10 maanden nog helemaal geen kiekeboe- of nadoe-spelletjes doet; het NCJ noemt dat een alarmsignaal;
- iets niet meer kan wat hij eerder wel kon, zoals brabbelen of los zitten;
- niet reageert op geluiden of op je stem;
- nog niet los kan zitten of zich op geen enkele manier verplaatst;
- duidelijk één hand, arm of been minder gebruikt dan de andere;
- of als je zelf het gevoel hebt dat er iets niet klopt.
Is je baby ziek en ineens suf of slap? Bel in Nederland de huisarts, en buiten kantoortijd eerst de huisartsenpost. Heeft je baby misschien een knoopcelbatterij ingeslikt, ga dan direct naar de spoedeisende hulp. Is je baby benauwd of reageert hij niet goed, bel dan 112, zowel in Nederland als in België.
Veelgestelde vragen
Kan een baby van 10 maanden lopen?
Een enkele baby zet nu al losse stapjes, maar de meeste nog lang niet. Zelfs langs meubels lopen bekijkt het consultatiebureau pas rond 14 à 15 maanden. Laat je baby vooral veel op de grond spelen en zich optrekken aan stevige meubels; een loopstoeltje is niet nodig.
Mijn baby van 10 maanden kruipt nog niet: moet ik me zorgen maken?
Meestal niet. Kruipen met de buik vrij van de grond bekijkt het consultatiebureau pas rond 14 à 15 maanden, en volgens het NCJ slaan sommige kinderen het kruipen over of gaan ze billenschuiven. Verplaatst je baby zich op geen enkele manier, bespreek het dan wel.
Wanneer gaat een baby zwaaien?
Het consultatiebureau kijkt rond 11 à 12 maanden of je kind gebaren maakt zoals dag-dag zwaaien en wijzen. Met 10 maanden mag zwaaien dus nog ontbreken. Zwaai zelf vaak bij het afscheid en zeg er “dag!” bij, dan pikt je baby het vanzelf op.
Waarom gooit mijn baby van 10 maanden alles op de grond?
Je baby ontdekt wat er gebeurt als hij iets loslaat: het valt, het maakt geluid en jij raapt het op. Dat is spelen en leren tegelijk. Gooit hij aan tafel vooral eten weg en eet hij niet meer, dan heeft hij misschien genoeg gehad en kun je de maaltijd rustig afronden.
Wil je zien wat er vóór en na deze maand gebeurt? Bekijk het overzicht ontwikkeling baby per maand, lees verder bij wat je baby met 11 maanden leert, of blader door alle artikelen in onze gids over ontwikkeling.
Bronnen
- NCJ: Van Wiechenkenmerken (overzicht)
- NCJ: kenmerk 36, Maakt communicatieve gebaren
- NCJ: kenmerk 33, Zegt dada-baba of gaga
- NCJ: kenmerk 34, Brabbelt bij zijn spel
- NCJ: kenmerk 35, Reageert op mondeling verzoek
- NCJ: kenmerk 10, Pakt propje met duim en wijsvinger
- NCJ: kenmerk 11, Doet blokje in/uit doos en kenmerk 12, Speelt geven en nemen
- NCJ: kenmerk 63, Zit stabiel los en kenmerk 65, Trekt zich op tot staan
- NCJ: kenmerk 66, Kruipt vooruit en kenmerk 67, Loopt langs
- JGZ-richtlijn Vroeggeboorte en/of SGA: correctie onderzoeksleeftijd
- RIVM, Rijksvaccinatieprogramma: Vaccinatieschema
- Consumentenbond: Batterij ingeslikt
- Kind en Gezin: Onze contactmomenten
Dit is algemene informatie en geen medisch advies. Maak je je zorgen over de ontwikkeling of gezondheid van je baby, bespreek het dan met het consultatiebureau of de huisarts.
