Pijnlijke tepels, een baby die steeds van de borst glijdt, voedingen die eindeloos lijken te duren: veel startproblemen met borstvoeding komen terug op hetzelfde punt. Bij borstvoeding aanleggen draait alles om een goede hap, zodat je baby goed drinkt en het voeden voor jou comfortabel blijft. Je leert het samen, en kleine aanpassingen in houding maken vaak al het verschil. Hier lees je het stappenplan, de check of je baby goed aangelegd is en wat je doet als het pijn doet.
Kort gezegd: zo leg je je baby goed aan
Breng je baby naar de borst, niet de borst naar je baby. Hoofd en lijfje liggen in één lijn, de tepel ter hoogte van de bovenlip. Wacht tot het mondje wijd opengaat en trek je baby dan dichtbij, zodat de tepel en een groot deel van de tepelhof in het mondje komen. Voeden hoort niet pijn te doen.
- Buik tegen buik: je baby ligt met het hele lijfje naar je toe.
- Neus bij de tepel: zo kantelt het hoofdje iets naar achteren en gaat het mondje wijd open.
- Kin eerst: de kin raakt de borst, de onderlip krult naar buiten.
- Doet het pijn? Haal je baby van de borst en leg opnieuw aan.
Borstvoeding aanleggen in 5 stappen
Dit stappenplan volgt de uitleg van het Voedingscentrum.
- Kies een houding en ga ontspannen zitten of liggen, eventueel met een kussen onder je arm of je baby.
- Leg je baby goed neer: hoofd en lijfje in één lijn, de armpjes aan weerszijden van de borst, jouw arm langs het ruggetje. Breng de tepel ter hoogte van de bovenlip, zodat je baby hem voelt.
- Laat je baby aanhappen: je baby hapt aan, jij helpt. Wacht tot het mondje wijd opengaat en trek je baby dan dichtbij. Het hoofdje is iets naar achteren gekanteld, de kin raakt de borst.
- Laat je baby drinken. Is je baby klaar, laat dan rechtop een boertje doen en bied de andere borst aan als je baby nog wil.
- Voel en kijk: doet het pijn, haal je baby er dan af door een schone vinger in de mondhoek te schuiven, en begin opnieuw. Kijk na de voeding of je tepel mooi rond is en niet afgeplat.
Goed aangelegd? De check in 30 seconden
Loop deze punten na zodra je baby drinkt. Klopt het meeste, dan zit je goed.
- het mondje staat wijd open rond de tepelhof, met ontspannen lippen;
- de onderlip is naar buiten gekruld en de kin raakt de borst;
- de wangetjes zijn bol en je hoort geen smakgeluidjes;
- je baby maakt grote, regelmatige kaakbewegingen en je hoort slikken;
- je baby ligt ontspannen;
- na de voeding is je tepel rond, niet plat of geknikt.
Borstvoeding aanleggen: de houdingen
Er is niet één goede houding. Wissel gerust, zeker als een tepel gevoelig is.
- Madonnahouding: je zit rechtop en het hoofdje ligt in je elleboogholte. De meest gebruikte houding, vooral bij wat oudere baby’s.
- Doorgeschoven houding: je baby ligt op de arm tegenover de borst en jouw hand ondersteunt nek en schouders. Handig in het begin, omdat je de borst goed naar het mondje kunt vormen.
- Rugbyhouding: je baby ligt naast je, onder je arm, met de voetjes naar achteren. Vaak prettig na een keizersnede. Je hebt meestal een kussen nodig.
- Liggend voeden: jullie liggen op de zij, met het gezicht naar elkaar. Fijn ’s nachts. Leg je baby terug in het eigen bedje als je slaperig wordt.
- Biological nurturing: je leunt achterover en je baby ligt op je borst en zoekt zelf de tepel. Steun rug en lijfje en laat het hoofdje vrij.
Problemen bij het aanleggen, en wat je eraan doet
- Borstvoeding aanleggen is pijnlijk: gevoelige tepels in de eerste week zijn heel gewoon en zakken meestal binnen ongeveer 2 weken. Blijft het pijn doen, dan zit de hap vaak niet diep genoeg. Leg opnieuw aan met een wijder mondje.
- Tepelkloofjes: let erop dat je baby ook een deel van de tepelhof in het mondje heeft, en begin bij de borst die geen pijn doet. Volgens Thuisarts helpt crème op de tepels niet, behalve bij spruw.
- Smakgeluidjes of ingevallen wangen: je baby verliest het vacuum. Haal je baby eraf en probeer een diepere hap.
- Volle, harde borsten (stuwing): vaak aanleggen helpt. Is de borst zo vol dat je baby niet goed kan aanhappen, kolf of knijp dan eerst een beetje melk af. Een koude doek na het voeden kan verlichten.
- Slaperige baby: kleed je baby uit tot de luier, leg huid op huid en masseer de borst zachtjes om de melk te laten stromen.
- Het aanleggen lukt niet: vraag hulp. Bij een pasgeborene is het soms nodig om een paar keer opnieuw aan te leggen voordat het lukt.
Hoeveel je baby per dag nodig heeft, lees je in hoeveel voeding je baby nodig heeft. Natte luiers zijn een goede graadmeter; zie hoe vaak je de luier verschoont. Een beetje melk teruggeven na de voeding is meestal onschuldig, lees meer over spugen bij je baby. Al onze artikelen over voeden vind je in de gids voeding.
Wie helpt je bij het aanleggen?
In de kraamweek kun je terecht bij je kraamverzorgende en je verloskundige, daarna bij het consultatiebureau. Ook de huisarts kan je helpen. Een lactatiekundige kijkt mee tijdens een voeding en helpt je de houding en de hap te verbeteren. Een lactatiekundige bij jou in de buurt vind je via de beroepsvereniging NVL.
Houd je bij welke borst je begon en hoe vaak je baby drinkt? Het gratis voedings- en luierlogboek vind je bij onze gratis checklists.
Lees ook: fabels over borstvoeding: 14 misverstanden naast de feiten.
Lees ook: spruw bij je baby: witte plekjes in de mond en pijnlijke tepels.
Wanneer naar de huisarts?
Buiten kantoortijd bel je de huisartsenpost.
- Direct bellen: je borst is dik, warm en pijnlijk en je voelt je ziek en koortsig. Dit kan een borstontsteking zijn. Blijf wel voeden.
- Bellen: klachten van een pijnlijke, warme borst die na 24 uur niet minder zijn.
- Direct bellen over je baby: meer dan 12 uur geen natte luier, veel minder drinken dan normaal, of je baby is niet makkelijk wakker te krijgen.
- Overleggen met verloskundige of consultatiebureau: het voeden blijft pijnlijk na de eerste weken, je tepels bloeden, of je denkt dat je baby een kort tongriempje heeft.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of mijn baby goed aangelegd is?
Het mondje staat wijd open, de onderlip krult naar buiten en de wangetjes zijn bol. Je hoort slikken en geen smakken, en het voeden doet geen pijn. Na de voeding is je tepel rond.
Hoe lang doet borstvoeding aanleggen pijn?
Gevoelige tepels in de eerste week zijn normaal, en meestal is het na ongeveer 2 weken over. Pijn tijdens de hele voeding, of pijn die erger wordt, is een signaal om de hap te verbeteren en hulp te vragen.
Welke houding is het best bij borstvoeding na een keizersnede?
Veel moeders vinden de rugbyhouding of liggend voeden prettig, omdat je baby dan niet op je buik ligt. Gebruik kussens om je baby op de goede hoogte te krijgen.
Helpt een tepelhoedje bij het aanleggen?
Soms, in bepaalde situaties. Gebruik het bij voorkeur met begeleiding van een lactatiekundige of je verloskundige, zodat zij kunnen meekijken of je baby genoeg drinkt.
Bronnen
- Voedingscentrum: De borst geven: aanleggen en drinken
- Voedingscentrum: Wat kan ik doen aan tepelkloven?
- Thuisarts.nl (NHG): Ik geef borstvoeding en heb een probleem
- Thuisarts.nl (NHG): Mijn kind is ziek. Waar moet ik op letten?
Dit is algemene informatie en geen medisch advies. Voor hulp bij borstvoeding kun je terecht bij je kraamverzorgende, verloskundige, het consultatiebureau, een lactatiekundige of de huisarts.