Je peuter slaapt braaf op de opvang, maar thuis wordt het middagslaapje een strijd, ’s avonds wil hij nog één boekje en sinds kort klimt hij zelf uit zijn bedje. Met dit slaapschema 2 jaar zie je hoe een gewone dag eruit kan zien, met en zonder dutje, wanneer je overstapt naar een peuterbed en wat je doet bij nare dromen. Kort antwoord: de meeste tweejarigen doen nog één middagslaapje, en een vaste bedtijd helpt meer dan een precieze klok.
Kort gezegd: zo slaapt een peuter van 2
- Rond 2 jaar slaapt een kind volgens de JGZ-richtlijn gemiddeld 13,4 uur per etmaal, nacht en dutje samen. Bij gezonde kinderen komt 6 tot 19 uur ook voor.
- Eén middagslaapje is op deze leeftijd heel gewoon. Pas vanaf ongeveer 4 jaar hebben de meeste kinderen geen dutje meer nodig.
- Weigert je peuter het dutje? Houd een rustmoment op hetzelfde tijdstip en leg hem die avond wat eerder in bed.
- Een ledikant is volgens VeiligheidNL een veilige slaapplek tot ongeveer 2,5 jaar of 90 centimeter. Klimt je kind eruit, bereid dan de overstap voor.
- Vanaf 2 jaar mogen een dun kussen en een dekbed, maar een slaapzak blijft prima.
- Angstig wakker in de tweede helft van de nacht past bij een nare droom: troost kort en rustig.
Slaapschema 2 jaar: hoeveel slaap en hoeveel dutjes?
Een kind van 2 jaar slaapt volgens de JGZ-richtlijn gemiddeld zo’n 13,4 uur per 24 uur, nacht en middagslaapje samen, maar gezonde peuters lopen ver uiteen. De meeste tweejarigen doen nog één middagslaapje van vaak anderhalf tot twee uur en gaan meestal tussen 19:00 en 20:00 uur naar bed. Op dagen zonder dutje helpen een rustmoment en een vroegere bedtijd.
Ook ’s nachts wakker worden hoort er nog bij. De richtlijn noemt rond 2 jaar gemiddeld 0,9 keer per nacht, en bij sommige kinderen vaker. Kijk daarom vooral naar je kind overdag: speelt het, eet het en is het meestal goedgehumeurd, dan slaapt het waarschijnlijk genoeg.
Online vind je lijstjes met precieze wakkertijden, maar de JGZ-richtlijn geeft die niet. Gebruik de tijden hieronder dus als vertrekpunt, niet als regel. Hoe het slapen in de maanden hiervoor ging, lees je in het slaapschema van 18 maanden. Het overzicht per leeftijd staat in het slaapschema baby per maand.
Voorbeeld: slaapschema peuter 2 jaar, met en zonder middagslaapje
Drie voorbeelddagen, afgestemd op een Nederlandse dag met avondeten rond half zes. Het zijn voorbeelden, geen officieel schema. Schuif de tijden mee met hoe laat je kind wakker wordt en met de dagen op de opvang.
| Moment | Vroege starter | Latere starter | Dag zonder dutje |
|---|---|---|---|
| Opstaan | 6:30 | 7:30 | 7:00 |
| Lunch | 11:30 | 12:00 | 12:00 |
| Middag | Slaapje 12:30 tot 14:30 | Slaapje 13:00 tot 14:30 | Rustmoment 13:00 tot 13:45 |
| Avondeten | 17:00 | 17:30 | 17:00 |
| Start bedritueel | 18:30 | 19:00 | 18:00 |
| In slaap | rond 19:00 | rond 19:30 | rond 18:30 |
| Totale slaap | ongeveer 13,5 uur | ongeveer 13,5 uur | ongeveer 12,5 uur |
Ligt je kind na een lang slaapje elke avond nog een uur vrolijk te kletsen? Laat het slaapje dan wat eerder eindigen en geef die verandering een week voordat je weer iets aanpast. Wordt je peuter juist steeds heel vroeg of vaak wakker, lees dan waarom je kind ’s nachts wakker wordt en wat helpt.
Geen middagslaapje meer? Dutje of rustmoment
Het komt vaak voor dat een tweejarige het slaapje een tijdje weigert. Volgens de slaaptips in de JGZ-richtlijn hebben de meeste kinderen pas vanaf 4 jaar geen middagdutje meer nodig. Een paar dagen protest betekent dus niet automatisch dat het dutje voorbij is. Deze vragen helpen je kiezen:
| Vraag | Waarschijnlijk een fase | Misschien toe aan minder slaap overdag |
|---|---|---|
| Hoe lang speelt het al? | Een paar dagen, of sinds ziekte, vakantie of een nieuw broertje of zusje | Al een paar weken achter elkaar |
| Hoe is je kind zonder dutje? | Rond vier uur ontroostbaar, valt in de auto of aan tafel in slaap | Vrolijk tot een iets vroegere bedtijd |
| Wat doet het dutje met de avond? | Bedtijd blijft ongeveer gelijk | Je kind ligt elke avond lang wakker |
| Wat gebeurt er tijdens het rustmoment? | Valt vaak alsnog in slaap | Ligt of speelt rustig zonder te slapen |
Zo ziet een rustmoment eruit
- Op hetzelfde tijdstip als het oude slaapje, in de slaapkamer of een rustig hoekje.
- Gordijnen half dicht, een boekje of een luisterverhaal, geen scherm.
- Een half uur tot een uur is genoeg. Valt je kind toch in slaap, dan is dat prima.
- Breng op zo’n dag de bedtijd een half uur tot een uur naar voren.
Veel gezinnen wisselen een tijd af tussen dagen met en zonder slaapje. Dat is normaal: je hoeft niet in één keer te kiezen.
Slaapt wel op de opvang, thuis niet
Herkenbaar: op het kinderdagverblijf gaat de hele groep liggen, thuis is de speelgoedbak te verleidelijk. Vraag de pedagogisch medewerkers hoe laat en hoe ze het slaapje doen, en neem thuis vooral de tijd en de volgorde over. Lukt het thuis niet, dan zijn een rustmoment en een vroege bedtijd een prima alternatief.
Hoe laat naar bed met 2 jaar?
Een officiële bedtijd voor peuters bestaat niet. De JGZ-richtlijn legt de nadruk op regelmaat: ongeveer dezelfde bedtijd, ook in het weekend. In de praktijk gaan veel tweejarigen tussen 19:00 en 20:00 uur naar bed, afhankelijk van hoe laat ze opstaan en hoe het dutje loopt.
Rond deze leeftijd wordt bedtijd vaak onderhandelen. Je peuter kan meer zeggen en wil meer zelf bepalen. Wat helpt:
- Regel de vaste verzoekjes vooraf: drinken, verschonen of plassen, knuffel in bed, deur op een kier.
- Spreek het aantal boekjes af voordat je begint, en houd je eraan.
- Schermen uit: de JGZ-slaaptips adviseren digitale apparaten 1,5 uur voor bedtijd uit te zetten en geen tv in de slaapkamer.
- Leg je kind niet vlak na het avondeten in bed en geef ’s avonds geen chocolademelk, cola of ijsthee: daar zit cafeïne in.
- Komt je kind uit bed, breng het rustig en met weinig woorden terug. Elke keer op dezelfde manier.
Hoe je een rustige avond opbouwt, lees je in bedritueel baby: een rustige avond per leeftijd. Blijft in- of doorslapen weken moeizaam, dan vind je verschillende aanpakken in slaaptraining: van zacht naar streng.
Van ledikant naar peuterbed: wanneer en hoe?
Een vaste leeftijd voor de overstap is er niet. VeiligheidNL noemt een ledikant een veilige slaapplek tot ongeveer 2,5 jaar of 90 centimeter lengte. Klimt je kind er eerder uit, dan is dat het belangrijkste signaal om de overstap voor te bereiden.
Zolang je kind nog in het ledikant ligt, adviseert VeiligheidNL de bodem op de laagste stand te zetten. Een slaapzak maakt uitklimmen lastiger. En kun je spijlen uit de zijkant halen, doe dat dan: een kind dat gewoon uit bed kan stappen, gaat er niet overheen klimmen.
Checklist: peuterbed en kinderkamer
- Kies een laag bed. Een bedhekje voorkomt dat je kind eruit rolt en laat ruimte om zelf uit te stappen. Zo’n los hekje is niet geschikt voor hoogslapers en stapelbedden.
- Leg eventueel een matras naast het bed, zodat je kind zacht valt.
- Zet het bed niet bij het raam, de verwarming, gordijnkoorden of snoeren.
- Haal gevaarlijke spullen uit de kamer, zoals plastic zakken, en let op stopcontacten.
- Wil je niet dat je kind ’s nachts door het huis loopt? Zet de kamerdeur op een haakje of draai de deurknop een kwartslag. Kan je kind wel de kamer uit, sluit dan de trap en de badkamer af.
- Dekbed en kussen: VeiligheidNL raadt een dekbed de eerste 2 jaar af en vindt een dun kussen pas vanaf 2 jaar veilig. Daarna mag het, maar het hoeft niet. Lees meer in vanaf wanneer deken, dekbed en kussen.
De eerste nachten in een groot bed zijn spannend. Houd het ritueel precies hetzelfde, vertel je kind dat het in bed blijft tot jij het komt halen, en breng het rustig terug als het eruit komt. Reken op een paar onrustige avonden. Ben je tegelijk met zindelijk worden bezig? Begin dan niet alles in dezelfde week: één verandering tegelijk is voor een peuter genoeg.
Nare dromen en bang in het donker
Je peuter krijgt meer fantasie, en daarmee soms ook angst: voor het donker, een schaduw op de muur of het monster onder het bed. Wat er verder allemaal verandert rond deze leeftijd, lees je in de ontwikkeling van je dreumes. ’s Nachts angstig wakker worden kan een nachtmerrie zijn, maar ouders denken ook snel aan nachtangst. Zo zie je het verschil volgens de JGZ-richtlijn:
| Nachtmerrie | Nachtangst | |
|---|---|---|
| Wanneer in de nacht? | Vooral in de tweede helft | Vooral in de eerste helft |
| Is je kind wakker? | Ja, echt wakker | Lijkt wakker met open ogen, maar is het niet |
| Troosten | Werkt, je kind zoekt je op | Lukt nauwelijks, je kind weert je soms af |
| De volgende ochtend | Kan zich de nare droom herinneren | Weet er niets meer van |
| Leeftijd | Kan op elke leeftijd | Meestal tussen 4 en 12 jaar |
Bij een tweejarige liggen een nare droom, ziek zijn of je gewoon even missen dus meer voor de hand dan nachtangst. Wat helpt:
- Ga naar je kind toe, troost kort en rustig en zeg dat het veilig is.
- Is je kind bang in het donker, dan mag er volgens de JGZ-slaaptips best een nachtlampje aan, of een lampje op de gang.
- Een vaste, kleine knuffel in bed kan houvast geven.
- Geen spannende filmpjes of wilde spelletjes vlak voor bed.
- Een nieuw broertje of zusje, verhuizen of een nieuwe opvang kan even meespelen. Extra aandacht en voorspelbaarheid overdag kunnen helpen.
Wordt je kind krijsend wakker en weet je niet goed waarom? Lees baby wordt gillend wakker: oorzaken per leeftijd. Meer over slapen vind je in onze gids slapen.
Wanneer naar de huisarts of het consultatiebureau?
Normaal op deze leeftijd: af en toe een dutje weigeren, ’s nachts een keer wakker worden en protest bij bedtijd. Neem wel contact op bij het volgende:
- Je kind snurkt hard of vaak, hapt naar adem of je ziet ademstops: maak een afspraak bij de huisarts. Af en toe snurken, bijvoorbeeld bij een verkoudheid, is meestal geen probleem.
- Je kind slaapt slecht en heeft ook koorts, oorpijn of andere pijn, of eet en drinkt slecht: bel de huisarts.
- Je kind is suf, reageert minder, is niet makkelijk wakker te krijgen of ademt moeilijk: bel direct de huisarts, buiten kantoortijd de huisartsenpost.
- Nachtmerries komen heel vaak terug, je kind is ook overdag erg angstig, of het begon na een nare gebeurtenis: bespreek het met het consultatiebureau.
- De slaapproblemen duren al weken of je bent zelf uitgeput: het consultatiebureau denkt met je mee. Een slaapdagboekje van een week helpt om het patroon te zien.
- Je kind reageert niet, wordt blauw of grauw, of stopt met ademen: bel 112.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt het middagslaapje bij een kind van 2 jaar?
Daar bestaat geen officiële norm. Veel tweejarigen slapen ’s middags ongeveer anderhalf tot twee uur. Belangrijker is hoe de avond loopt: valt je kind makkelijk in slaap, dan is de lengte goed. Ligt het elke avond lang wakker, laat het slaapje dan wat eerder eindigen.
Mijn kind van 2 jaar slaapt overdag niet meer, is dat erg?
Meestal niet. Sommige peuters stoppen eerder met het middagslaapje dan andere. Houd een rustmoment aan en vervroeg de bedtijd op dagen zonder slaapje. Is je kind overdag vrolijk en slaapt het ’s nachts goed, dan heeft het waarschijnlijk genoeg aan zijn nachtrust.
Slaapschema 2,5 jaar: wat verandert er?
Vaak niet zo veel. Bij sommige kinderen wordt het middagslaapje korter of maakt het plaats voor een rustmoment. Rond 2,5 jaar of 90 centimeter is het ledikant volgens VeiligheidNL niet langer de aangewezen slaapplek, dus dan komt de overstap naar een peuterbed in beeld.
Mag een kind van 2 jaar met een dekbed en kussen slapen?
Ja, vanaf 2 jaar kan dat volgens VeiligheidNL. Kies een dun kussen en een dekbed dat niet te warm is, en houd het gezicht vrij. Een slaapzak mag ook gewoon blijven, maar combineer die dan niet met een dekbed.
Ga je de kinderkamer ombouwen voor een peuterbed? Loop hem na met de gratis checklist veilig slapen bij onze gratis checklists.
Bronnen
- Nederlands Centrum Jeugdgezondheid: JGZ-richtlijn Slaap (Gezonde slaap en slaapproblemen), 2.3 Normaal slaapgedrag
- Nederlands Centrum Jeugdgezondheid: JGZ-richtlijn Slaap, 2.5 Differentiaal diagnose (nachtmerries, nachtangst, snurken)
- Nederlands Centrum Jeugdgezondheid: JGZ-richtlijn Slaap, bijlage 6.1 Slaaptips voor kinderen
- VeiligheidNL (Kinderveiligheid.nl): Het ledikant / kinderbedje: veilige slaapplek
- VeiligheidNL (Kinderveiligheid.nl): Uit bed vallen: hoe zorg je dat dit niet gebeurt?
- VeiligheidNL: Veilig beddengoed voor kinderen
- VeiligheidNL: Hoofdkussen, hoofdbeschermer en bedverkleiner: niet nodig voor jonge kinderen
- Thuisarts.nl (NHG): Mijn kind is ziek. Waar moet ik op letten?
Dit is algemene informatie en geen medisch advies. Maak je je zorgen over het slapen van je kind, neem dan contact op met het consultatiebureau of de huisarts.
