Je kind van anderhalf sliep keurig, en nu wordt het middagdutje een strijd, duurt bedtijd een uur en staat er om half vijf iemand te roepen. Herkenbaar? In dit slaapschema 18 maanden zie je hoe een gewone dag met één middagdutje eruit kan zien, wat volgens de JGZ normaal is en wat je doet als de avond ontspoort. Kort antwoord: de meeste kinderen van 18 maanden doen één middagslaap en slapen gemiddeld ruim 12 uur per etmaal, maar de verschillen zijn groot.
Kort gezegd: slapen met 18 maanden
- Slaap per etmaal: gemiddeld 12,3 uur rond 18 maanden, en bij gezonde kinderen alles tussen 8 en 16 uur (JGZ-richtlijn Slaap).
- Dutjes: meestal één middagdutje. Af en toe nog twee dutjes is ook normaal.
- ’s Nachts wakker: gemiddeld ongeveer één keer per nacht, maar ook dat verschilt sterk per kind.
- Gedoe bij bedtijd: past bij de ‘nee’-fase en verlatingsangst. Een vaste, voorspelbare routine helpt volgens de JGZ het meest.
- Slaapregressie rond 18 maanden: geen diagnose, wel een bekende onrustige periode die meestal vanzelf overgaat.
- Klimt je kind uit bed? Zet de bodem op de laagste stand en gebruik een slaapzak.
Slaapschema 18 maanden: hoeveel slaap is normaal?
Een kind van 18 maanden slaapt volgens de JGZ-richtlijn Slaap gemiddeld 12,3 uur per etmaal, nacht en middagdutje samen. Gezonde kinderen zitten ergens tussen 8 en 16 uur. Met één middagdutje van anderhalf à twee uur komt de nacht bij veel dreumesen uit op zo’n 10 tot 11 uur.
Zie die getallen als richting, niet als doel. Speelt je kind overdag vrolijk, eet het goed en is het niet steeds hangerig, dan krijgt het waarschijnlijk genoeg slaap, ook als het onder het gemiddelde zit. Hoe de slaap zich in de eerste twee jaar ontwikkelt, lees je in ons slaapschema baby per maand.
Ook ’s nachts wakker worden hoort er nog bij. Volgens dezelfde richtlijn wordt een kind rond 18 maanden gemiddeld ruim één keer per nacht wakker, en sommige kinderen veel vaker. Een dreumes die af en toe roept, is dus geen teken dat je iets verkeerd doet.
Voorbeelddagen met één middagdutje
Dit zijn voorbeelden, geen voorschrift. Schuif de tijden mee met jullie ochtenden en de opvangdagen. Op de kinderopvang ligt het dutje meestal op een vaste tijd; houd thuis ongeveer hetzelfde moment aan, dat maakt de week rustiger.
| Moment | Vroege start | Gemiddeld | Late start | Kort slapertje |
|---|---|---|---|---|
| Opstaan | 6.30 uur | 7.00 uur | 7.30 uur | 7.00 uur |
| Fruit en drinken | 9.30 uur | 10.00 uur | 10.15 uur | 10.00 uur |
| Lunch | 11.30 uur | 12.00 uur | 12.15 uur | 12.00 uur |
| Middagdutje | 12.00 tot 13.45 uur | 12.30 tot 14.15 uur | 12.45 tot 14.30 uur | 12.30 tot 13.45 uur |
| Avondeten | 17.00 uur | 17.15 uur | 17.30 uur | 17.15 uur |
| Bedritueel | 18.30 uur | 19.00 uur | 19.30 uur | 19.15 uur |
| Slapen | rond 19.00 uur | rond 19.30 uur | rond 20.00 uur | rond 19.45 uur |
Opgeteld komen deze dagen uit op ongeveer 12,5 tot 13,25 uur slaap, ruim binnen wat de richtlijn normaal noemt. Tussen avondeten en bed zit steeds zo’n twee uur: de slaaptips bij de JGZ-richtlijn raden af om een kind vlak na het avondeten in bed te leggen. De kolom ‘kort slapertje’ is voor kinderen die met minder slaap prima toe kunnen. Wordt je kind rond vijf uur huilerig en onhandig, dan heeft het meer nodig: kies dan voor een vroegere bedtijd.
Van twee dutjes naar één: zo maak je de overstap
Er is geen officiële leeftijd voor de overstap. Veel kinderen maken hem ergens in het tweede jaar. Signalen dat je kind eraan toe is:
- Je kind verzet zich al een week of twee tegen het ochtenddutje, of slaapt er nog maar een kwartiertje.
- Na een goed ochtenddutje lukt het middagdutje niet meer, of het schuift steeds later.
- Door het tweede dutje wordt de bedtijd steeds later.
- Schuif het ochtenddutje om de paar dagen 15 tot 30 minuten op, tot het rond lunchtijd valt.
- Zet de lunch iets eerder, zodat je kind niet met honger gaat slapen.
- Leg je kind op overgangsdagen een halfuur eerder in bed. Dat vangt de vermoeidheid op.
- Lukt het dutje een keer niet? Bied een rustmoment aan met een boekje in bed of op de bank, en ga ’s avonds wat eerder naar bed.
- Reken op een paar weken. Een dag met twee dutjes tussendoor is geen terugval.
Doet je kind met 18 maanden nog twee dutjes en verloopt de avond soepel? Dan hoeft er niets te veranderen. Hoe een dag met twee dutjes eruitziet, lees je in het slaapschema voor 13 maanden.
Slaapregressie rond 18 maanden: wat speelt er?
In ons artikel over slaapregressie per leeftijd lees je dat een slaapregressie geen medische diagnose is, maar een verzamelnaam voor een periode waarin een kind dat redelijk sliep ineens slechter slaapt. Rond 18 maanden beschrijven veel ouders nog zo’n periode. Meestal vallen er dan een paar dingen samen:
- De overstap naar één dutje, waardoor je kind sneller oververmoeid raakt.
- Verlatingsangst: je kind wil overdag alles zelf, maar ’s avonds wil het jou niet kwijt.
- Een eigen wil: ‘nee’ zeggen is een normale stap in de ontwikkeling, en bedtijd is een mooi moment om dat te oefenen.
- Nieuwe motoriek: rennen, klimmen en dat ’s avonds in bed nog even willen herhalen.
- Doorkomende tandjes of een verkoudheid, die de slaap tijdelijk verstoren.
Wat je kind rond deze leeftijd allemaal leert, staat in de ontwikkeling van je dreumes. Net als bij de eerdere periodes is het meestal tijdelijk en gaat het vaak om een paar weken. Gebruik de tabel hieronder om uit te zoeken wat er bij jullie speelt.
| Wat je ziet | Wat er vaak achter zit | Wat je kunt doen |
|---|---|---|
| Huilen of roepen zodra je de deur dichtdoet | Verlatingsangst | Elke avond hetzelfde welterustenzinnetje. Blijf eventueel even zitten en ga elke avond iets verder van het bed af. |
| Weigert het ochtenddutje, middagdutje lukt prima | Toe aan één dutje | Volg de stappen voor de overstap hierboven. |
| Ligt ’s avonds lang vrolijk te kletsen | Middagdutje te laat of te lang | Maak je kind iets eerder wakker uit het dutje, of schuif de bedtijd een kwartier op. |
| Huilt bij het naar bed gaan na een dag met een kort dutje | Oververmoeid | Bedtijd 15 tot 30 minuten eerder. |
| Wordt huilend wakker, is verkouden, trekt aan het oor of heeft koorts | Ziek, mogelijk oorpijn | Troost je kind en kijk bij de huisartssignalen verderop. Zie ook gillend wakker worden. |
| Klimt over de rand van het bedje | Motorische sprong | Bodem op de laagste stand, slaapzak aan. Zie het stuk over veilig slapen hieronder. |
Een bedtijdplan voor een dreumes die ‘nee’ zegt
De JGZ-richtlijn Slaap noemt consistente bedtijdroutines een snelle en effectieve manier om slaapproblemen én driftbuien rond bedtijd bij jonge kinderen te verminderen. De basis van een rustige avond lees je in ons artikel over het bedritueel. Bij een dreumes werkt het beste een plan waarin hij een beetje de baas mag zijn, binnen vaste grenzen:
- Maak de avond zichtbaar. Een rijtje plaatjes (in bad, pyjama, tandenpoetsen, boekje, bed) geeft houvast. Een dreumes begrijpt veel meer dan hij al kan zeggen.
- Geef kleine keuzes. Welke pyjama, welk van twee boekjes, wie er voorleest. Niet of hij naar bed gaat.
- Regel de ‘nog even’-vragen vooraf: een slokje water, het knuffeldoekje, de deur op een kier.
- Zet schermen ruim op tijd uit. De slaaptips bij de JGZ-richtlijn noemen 1,5 uur voor bedtijd.
- Geef melk eerder op de avond, uit een beker, en poets daarna de tandjes. Dan is poetsen de laatste stap voor bed.
- Zeg kort welterusten, met elke avond hetzelfde zinnetje, en ga rustig de kamer uit.
Blijft je kind roepen of huilen? Reageer kort, rustig en elke keer hetzelfde, en spreek met je partner, oppas en opa en oma dezelfde aanpak af. De JGZ-richtlijn beschrijft ook geleidelijke methoden waarbij je als ouder in de kamer blijft zonder je kind op te pakken, of elke avond iets verder weg gaat zitten. Die aanpak wordt vaak gekozen als verlatingsangst meespeelt. Meer over zulke methoden lees je bij slaaptraining.
Veilig slapen voor een dreumes die klimt
Volgens VeiligheidNL is een kinderbedje een veilige slaapplek tot ongeveer 2,5 jaar of 90 centimeter lengte. Uit bed vallen is een van de ongelukken die het vaakst gebeurt in de kinderkamer, vooral tussen 6 maanden en 4 jaar. Wat helpt:
- Zet de bedbodem op de laagste stand, met minimaal 55 centimeter tussen de bovenkant van het matras en de bovenkant van het bedje.
- Laat je kind in een slaapzak slapen. Daarmee is klimmen een stuk lastiger.
- Kun je bij jullie bedje een paar spijlen weghalen? Dan stapt je kind er zelf uit in plaats van eroverheen te klimmen. Een matras naast het bed vangt een val op.
- Kan je kind de kamer uit? Sluit de trap af en zorg dat er niets gevaarlijks in de kinderkamer ligt.
- Een klein knuffeldoekje is prima, zegt VeiligheidNL. Grote knuffels en kussens horen niet in het bedje.
- Houd de slaapkamer koel en donker. De JGZ-slaaptips noemen 16 tot 18 graden; zie ook de temperatuur in de slaapkamer.
Meer over slapen, van de eerste weken tot de peutertijd, vind je in onze gids over slapen.
Wanneer naar de huisarts of het consultatiebureau?
Een onrustige periode is meestal onschuldig. Bel de huisarts, buiten kantoortijd eerst de huisartsenpost, als:
- je kind suf is: het reageert minder of niet als je iets zegt, of is niet makkelijk wakker te krijgen (direct bellen);
- je kind moeilijk ademt of sneller dan normaal, ook als het rustig ligt (direct bellen);
- je kind huilend wakker wordt met koorts (38 °C of hoger) en verkoudheid of oorpijn, en zieker wordt of je twijfelt. Oorpijn bij kinderen onder 2 jaar kan langer dan een week duren;
- je kind vaak hard snurkt of je ademstops ziet tijdens het slapen (afspraak maken).
Bespreek het met het consultatiebureau als:
- de slaapproblemen weken aanhouden, of je kind overdag vaak moe en prikkelbaar is;
- je kind iets niet meer kan wat het eerder wel kon;
- je zelf uitgeput raakt of het je te veel wordt. Ook dat mag je gewoon bespreken.
Bel 112 als je kind niet reageert, blauw of grauw ziet of stopt met ademen.
Veelgestelde vragen
Hoeveel slaapt een dreumes van 18 maanden?
Gemiddeld 12,3 uur per etmaal, middagdutje meegeteld, volgens de JGZ-richtlijn Slaap. Gezonde kinderen zitten tussen 8 en 16 uur. Is je kind overdag fit en vrolijk, dan is het aantal uren meestal goed zo.
Hoe laat moet een kind van 18 maanden naar bed?
Er is geen vaste tijd. In de voorbeelddagen hierboven slaapt je kind tussen ongeveer 19.00 en 20.00 uur, afhankelijk van hoe laat het opstaat en wanneer het dutje eindigt. Belangrijker dan het precieze tijdstip is dat de bedtijd elke dag ongeveer gelijk is.
Hoe lang duurt de slaapregressie van 18 maanden?
Daar is geen onderzoek naar met een vast getal. Bij de meeste kinderen gaat het om een paar weken, zeker als de overstap naar één dutje achter de rug is. Blijft het weken duren zonder verbetering, of lijdt je kind er overdag onder, bespreek het dan met het consultatiebureau.
Mag je je dreumes laten huilen bij een slaapregressie?
Volledig laten uithuilen hoeft niet. De JGZ-richtlijn beschrijft geleidelijke methoden waarbij je regelmatig terugkomt of in de kamer blijft, en noemt die bij een goede uitvoering en begeleiding niet schadelijk voor de band tussen ouder en kind. Speelt verlatingsangst mee, dan past een aanpak waarbij jij in de buurt blijft vaak beter.
Handig nu je dreumes gaat klimmen: hang de gratis checklist veilig slapen bij het bedje.
Bronnen
- NCJ, JGZ-richtlijn Slaap (Gezonde slaap en slaapproblemen): 2.3 Normaal slaapgedrag
- NCJ, JGZ-richtlijn Slaap: 5.6.2 Bedtijdroutines
- NCJ, JGZ-richtlijn Slaap: 5.6.3 (Graduele) extinctiemethoden
- NCJ, JGZ-richtlijn Slaap: 6.1 Slaaptips voor kinderen
- Thuisarts.nl (NHG): Mijn kind is ziek. Waar moet ik op letten?
- Thuisarts.nl (NHG): Mijn kind heeft oorpijn
- VeiligheidNL: Het ledikant / kinderbedje: veilige slaapplek
- VeiligheidNL: Uit bed vallen: hoe zorg je dat dit niet gebeurt?
- VeiligheidNL: Mag een knuffeldoekje wel of niet in bed?
Dit is algemene informatie en geen medisch advies.
