Je peuter gaat op zijn hurken zitten of staat met gekruiste benen zodra hij moet, maar de poep komt er niet uit. Peuter poept niet? Dan houdt hij de poep meestal op, vaak omdat poepen eerder pijn deed. Dat komt veel voor, en je kunt er thuis veel aan doen. Hieronder lees je waarom het gebeurt, hoe je met een rustig plan van 2 weken de cirkel doorbreekt en wanneer je de huisarts belt.
Ophouden is geen onwil en geen opvoedfout, maar een manier om pijn of spanning te vermijden. Wil je weten wat je kind in deze periode verder leert? Lees over de ontwikkeling van je dreumes. Meer artikelen over klachten en veiligheid vind je in onze gids gezondheid en veiligheid.
Kort gezegd: waarom poept je peuter niet?
Een peuter die niet poept, houdt de poep meestal op. Dat gebeurt vaak na een harde, pijnlijke poep, tijdens het zindelijk worden of omdat spelen leuker is. Hoe langer de poep blijft zitten, hoe harder en pijnlijker hij wordt. Rust, vezels, genoeg drinken, bewegen en vaste wc-momenten na het eten doorbreken die cirkel meestal.
- Verstopping betekent volgens Thuisarts: minder dan 3 keer per week poepen, met harde, droge poep of losse keutels.
- Bijna nooit een ziekte: meestal zit er geen ziekte achter het moeilijke poepen.
- Druk eraf: geen strijd en geen straf. Druk rond de wc maakt ophouden vaak erger.
- Dagelijks: vezelrijk eten, ongeveer 1 liter drinken (inclusief melk) en minstens een uur flink bewegen.
- Laxeermiddelen zoals lactulose of macrogol alleen in overleg met de huisarts.
- Bel de huisarts bij buikpijn die niet weggaat, overgeven, bloed, koorts of afvallen, of als het na 2 weken adviezen nog niet beter gaat.
Peuter poept niet: hoeveel dagen is normaal?
Er is geen vast aantal dagen. Volgens de richtlijn van de kinderartsen (NVK) verschilt het sterk per kind: van twee keer per dag tot om de dag of nog minder. Thuisarts spreekt van moeilijk poepen, ook wel verstopping of obstipatie, als je kind minder dan 3 keer per week poept en de poep hard en droog is. Poept je peuter 2 of 3 dagen niet, maar is de poep daarna zacht en heeft hij geen pijn? Dan is dat meestal geen probleem. Kijk dus minder naar de kalender en meer naar hoe de poep eruitziet en hoe je kind zich voelt.
| Wat zie je? | Wat betekent het? | Wat doe je? |
|---|---|---|
| Om de dag of af en toe een dag overslaan, zachte poep, geen pijn | Past bij normaal poepen | Niets bijzonders; blijf letten op eten, drinken en bewegen |
| Minder dan 3 keer per week, harde droge poep of keutels | Verstopping | Start het 2-wekenplan hieronder |
| Hurken of benen kruisen zodra hij moet, niet willen zitten | Je kind houdt de poep op | Druk eraf, vaste wc-momenten na het eten, voorlopig mag poepen in de luier |
| Een veeg dunne poep in de luier of onderbroek | Kan dunne poep zijn die langs harde poep lekt | Niet boos worden; bespreek het met de huisarts |
| Buikpijn die niet weggaat, overgeven, bloed, koorts of afvallen | Laat dit nakijken | Bel de huisarts |
Waarom houdt je peuter de poep op?
De NVK-richtlijn noemt het bewust tegenhouden van poep de belangrijkste oorzaak van verstopping bij kinderen. Thuisarts en de richtlijn noemen deze redenen:
- Pijn. Harde poep doet pijn en kan scheurtjes bij de anus geven. Je kind houdt de volgende poep op om die pijn te vermijden.
- Te druk met spelen, of geen rust nemen om even op de wc te zitten.
- Niet thuis zijn. Een vreemde wc op de opvang, bij opa en oma of op vakantie voelt voor veel kinderen niet veilig.
- Spanning en stress, bijvoorbeeld bij een verhuizing, een broertje of zusje of een nieuwe opvang.
- Weinig vezels, weinig drinken of weinig bewegen.
- Zindelijk worden. Volgens het Nederlands Jeugdinstituut is poepen voor sommige kinderen spannend: het gevoel van loslaten moet wennen. Kinderen krijgen vaak eerder controle over hun blaas dan over hun darmen.
Zo ontstaat een cirkel. De poep blijft in de darm zitten, de darm haalt er steeds meer water uit en de poep wordt harder en groter. Het poepen doet daardoor weer pijn, en je kind houdt de volgende keer nog langer op. Het plan hieronder is erop gericht die cirkel te doorbreken: poepen moet weer zacht en pijnloos worden, zodat je kind durft los te laten.
Gaat het om een baby die alleen borstvoeding krijgt? Daar gelden heel andere regels. Lees dan ons artikel over baby poept niet bij borstvoeding.
Wat te doen als je peuter niet poept: het 2-wekenplan
Thuisarts raadt bij moeilijk poepen een vaste aanpak aan: gezond eten, genoeg drinken, veel bewegen en, als je kind zindelijk is, poeptraining met een poepdagboek. Houd het 2 weken vol en kijk dan samen met de huisarts hoe het gaat.
- Haal de druk eraf. Niet boos worden, niet straffen en geen strijd. Is je kind nog bezig met zindelijk worden en houdt het de poep op? Las een pauze in en probeer het over een paar weken opnieuw. Wil je kind alleen in een luier poepen, dan is dat voorlopig prima.
- Vaste wc-momenten na het eten. Is je kind zindelijk, laat het dan 3 keer per dag 5 minuten op de wc of het potje zitten: na het ontbijt, de lunch en het avondeten, ook als het geen aandrang voelt. Na het eten gaan de darmen werken.
- Stevig zitten. Gebruik een kinderbril op de wc en een voetenbankje als de voeten niet bij de grond komen. Met de voeten stevig neergezet kan je kind goed persen.
- Blijf erbij, zonder haast. Ga op een krukje naast je kind zitten. Vraag het 5 keer te persen vanuit de buik, even te ontspannen en dan nog eens 5 keer. Lukt het niet, vertel dan een kort verhaaltje en probeer het nog een keer. Lukt het dan nog niet, dan probeer je het na de volgende maaltijd opnieuw.
- Beloon het proberen. Een compliment of een sticker helpt. Geef ook complimenten voor kleine stapjes, zoals rustig blijven zitten.
- Vezels op het bord. Vezels houden vocht vast in de darm, waardoor de poep zachter wordt. Ze zitten in volkoren brood, roggebrood, aardappelen, volkoren pasta, zilvervliesrijst, peulvruchten zoals bonen en linzen, groente en fruit.
- Genoeg drinken, niet extra veel. Een peuter heeft volgens het Voedingscentrum ongeveer 1 liter drinken per dag nodig, inclusief melk, en water is de beste dorstlesser. Extra veel drinken bovenop een normale hoeveelheid helpt volgens de NVK-richtlijn niet tegen verstopping.
- Elke dag flink bewegen. Thuisarts adviseert een uur of langer per dag: buitenspelen, fietsen, zwemmen.
- Houd een poepdagboek bij. Noteer 2 weken lang of en hoe vaak je kind poepte, hoe de poep eruitzag, of er een veeg in de onderbroek zat, of het buikpijn of pijn bij het poepen had en hoe vaak jullie de wc-momenten deden. Neem het mee naar de huisarts.
Bij de meeste kinderen gaat het poepen volgens Thuisarts weer normaal met deze aanpak. Blijf daarna letten op vezels, drinken en bewegen, want verstopping kan terugkomen.
Peuter poept niet op de wc of het potje
Veel peuters plassen al op het potje of de wc, maar willen voor de poep nog een luier. Het Nederlands Jeugdinstituut raadt aan om dat in kleine stapjes te oefenen:
- Laat je kind in de luier poepen terwijl het op de wc of het potje zit.
- Gaat dat goed, knip dan een gat in de luier. Zo voelt je kind nog de vertrouwde luier, maar leert het dat poep in de wc hoort.
- Doe de poep uit de luier samen in de wc en zwaai hem uit. Dat maakt het minder spannend.
Dwing niets: als kinderen iets moeten wat ze niet willen, gaan ze zich verzetten en duurt het langer. Hoe je het zindelijk worden verder aanpakt, lees je in zindelijk worden: op welke leeftijd en hoe pak je het aan. Twijfel je tussen luier en oefenbroekje? Bekijk de soorten luiers, van luierbroekje tot oefenbroekje.
Laxeermiddelen: alleen in overleg met de huisarts
Meestal zijn medicijnen niet nodig. Blijft poepen moeilijk, ook na de adviezen? Dan kan de huisarts een laxeermiddel voorschrijven dat de poep zachter maakt. Voor kinderen vanaf 1 jaar is dat volgens Thuisarts lactulose of macrogol. Begin hier niet zelf mee, maar bespreek het eerst met de huisarts.
Krijgt je kind een laxeermiddel, geef het dan precies zoals de huisarts heeft uitgelegd. De poep wordt dunner en komt sneller, dus een ongelukje in de broek kan gebeuren; stop dan niet op eigen houtje. De behandeling duurt volgens Thuisarts meestal 2 tot 3 maanden, soms langer, en je hoeft niet bang te zijn dat de darmen er lui van worden. Spreek met de huisarts af wanneer en hoe je stopt.
Wanneer naar de huisarts?
Bel de huisarts als je peuter moeilijk poept en daarnaast:
- buikpijn heeft die niet weggaat
- een vol of misselijk gevoel heeft, of overgeeft
- pijn heeft bij het poepen
- bloed uit de anus verliest
- koorts heeft of zich ziek voelt
- weinig of geen zin heeft in eten en drinken
- afvalt
- regelmatig een veeg poep in de onderbroek heeft of weer in de broek poept
- na 2 weken adviezen nog steeds moeilijk poept
Is je kind erg ziek, braakt het groen (gal) of heeft het heftige buikpijn buiten kantoortijd? Bel dan eerst de huisartsenpost. Bij levensgevaar bel je 112. Met vragen over zindelijkheid en poepen kun je in Nederland ook terecht bij het consultatiebureau.
Veelgestelde vragen
Mijn peuter poept al een week niet: wat nu?
Een week niet poepen is meer dan de grens van Thuisarts (minder dan 3 keer per week), dus je kind is waarschijnlijk verstopt. Start met de adviezen hierboven en neem contact op met de huisarts. Heeft je kind ook buikpijn die niet weggaat, moet het overgeven of heeft het koorts, bel dan meteen.
Mijn peuter wil niet poepen omdat het pijn doet. Wat helpt?
Pijn bij het poepen is een reden om de huisarts te bellen. Het doel is dat de poep weer zacht wordt, zodat poepen geen pijn meer doet: daar helpen vezels, drinken, bewegen en soms een laxeermiddel van de huisarts bij. Doet een scheurtje bij de anus veel pijn, dan kan de huisarts een verdovende zalf adviseren.
Mijn peuter verstopt zich om te poepen. Is dat normaal?
Ja, dat komt vaak voor. Volgens het Nederlands Jeugdinstituut trekken sommige kinderen zich het liefst terug op een veilige plek om te poepen. Zolang de poep zacht is en er regelmatig uitkomt, is dat geen probleem. Je kunt die vertrouwde plek langzaam dichter bij de wc brengen.
Helpt olijfolie bij verstopping bij een peuter?
Olijfolie staat niet in de adviezen van Thuisarts of in de richtlijn van de kinderartsen. Het is dus geen aanbevolen middel tegen verstopping. Houd je liever aan vezelrijk eten, genoeg drinken, bewegen en vaste wc-momenten, en overleg met de huisarts als dat niet genoeg helpt.
Wil je het poepen, de luiers en de wc-momenten overzichtelijk bijhouden? Download ons gratis voedings- en luierlogboek bij de gratis checklists. Meer over luiers en verschonen lees je in onze gids verschonen.
Bronnen
- Thuisarts.nl (NHG): Mijn kind kan moeilijk poepen
- Thuisarts.nl (NHG): Mijn kind gaat poeptraining doen
- NVK, richtlijn Obstipatie bij kinderen van 0 tot 18 jaar: Vocht bij obstipatie en patiëntenversie
- Voedingscentrum: Wat geef ik te drinken? (dreumes en peuter)
- Nederlands Jeugdinstituut: Peuter: zindelijk worden (op basis van de JGZ-richtlijn Zindelijkheid)
Dit is algemene informatie en geen medisch advies. Maak je je zorgen over het poepen of de gezondheid van je kind, neem dan contact op met de huisarts.
