Taalontwikkeling 2 jaar: wat is normaal en wanneer laat je het checken?

Je kind is net 2 en zegt vooral ‘auto’, ‘nee’ en ‘mama’, terwijl het neefje van dezelfde leeftijd al zinnetjes maakt. Dan vraag je je af of de taalontwikkeling 2 jaar bij jouw kind wel goed loopt. Hier lees je wat rond deze leeftijd gewoon is, wat het consultatiebureau precies checkt en wanneer je hulp inschakelt. Het korte antwoord: de verschillen tussen peuters zijn groot, en wat je kind begrijpt telt net zo zwaar als wat het zegt.

Kort gezegd: taalontwikkeling rond 2 jaar

  • Rond 2 jaar begrijpen de meeste kinderen opdrachtjes van twee woorden, zoals ‘jas aan’, en wijzen ze minstens één lichaamsdeel aan.
  • Volgens de JGZ-richtlijn Taalontwikkeling zegt een kind van 24 maanden minimaal ongeveer 10 woordjes. Veel peuters zeggen er al veel meer.
  • Zinnetjes van twee woorden (‘papa boek’) komen meestal tussen 15 en 25 maanden. Als uiterste grens noemt de richtlijn 2,5 jaar.
  • Op het consultatiebureau wordt de taal rond 2 jaar gecheckt. Bij twijfel krijg je begeleiding en volgt een nieuwe check rond 2,5 jaar.
  • Meertalig opvoeden is volgens de richtlijn geen bewezen oorzaak van een taalachterstand.
  • Altijd bespreken: je kind raakt woordjes kwijt, lijkt slecht te horen of begrijpt weinig van wat je zegt.

Taalontwikkeling 2 jaar: wat is normaal?

Een kind van 2 jaar begrijpt meestal opdrachtjes van twee woorden, zoals ‘jas aan’ of ‘papa boek’, en kan minstens één lichaamsdeel aanwijzen. Het zegt in totaal minimaal ongeveer 10 woordjes; veel peuters zeggen er al veel meer. De eerste zinnetjes van twee woorden komen vaak rond deze leeftijd, maar mogen volgens de JGZ-richtlijn tot 2,5 jaar op zich laten wachten.

De richtlijn beschrijft de periode van 1 tot 2,5 jaar als de fase waarin de taal voor de buitenwereld echt op gang komt. Losse woordjes worden zinnetjes van twee of drie woorden, en je kind begrijpt in korte tijd veel meer. De volgorde van die stappen is voor alle kinderen hetzelfde. Alleen het tempo verschilt, en dat verschil is rond 2 jaar groot.

Een woordje hoeft nog niet perfect te klinken. Ook het consultatiebureau rekent een tweewoordzinnetje goed als de woorden nog onvolledig zijn, zolang je kind twee begrippen logisch koppelt, zoals ‘mama weg’ of ‘bal pakken’. Hoe het praten op gang kwam, lees je in onze gids over de eerste woordjes van je baby en in het overzicht van de ontwikkeling van je baby rond 1 jaar.

Wat is gewoon, en wat bespreek je op het consultatiebureau?

Deze tabel zet per leeftijd naast elkaar wat je mag verwachten en wanneer het tijd is om het te bespreken. De middelste kolom volgt de mijlpalen die volgens de JGZ-richtlijn Taalontwikkeling minimaal bereikt moeten zijn. Het zijn dus ondergrenzen, geen gemiddelden.

LeeftijdWat is gewoonBespreek het als je kind
Rond 2 jaar (24 maanden)Begrijpt opdrachtjes van twee woorden (‘jas aan’, ‘papa boek’), wijst één of meer lichaamsdelen aan, zegt minimaal ongeveer 10 woordjesbijna geen woordjes zegt, weinig lijkt te begrijpen of geen lichaamsdelen aanwijst
Rond 2,5 jaar (30 maanden)Begrijpt zinnetjes van drie woorden (‘op de stoel’, ‘in de tuin’), combineert twee woordjes (‘kijk poes’)nog geen twee woordjes aan elkaar plakt
Rond 3 jaar (36 maanden)Maakt zinnetjes van drie woorden (‘auto in garage’), ongeveer de helft tot 70 procent van wat het zegt is voor anderen verstaanbaarnog geen zinnetjes van drie woorden maakt of voor jou bijna niet te verstaan is
Op elke leeftijdGrote verschillen in tempo, begrijpen gaat vóór pratenwoordjes of vaardigheden kwijtraakt, niet reageert op geluid of je stem, of weinig contact maakt

Wil je zien hoe taal past in de rest van de ontwikkeling tussen 1 en 2 jaar, zoals lopen, spelen en zelf willen doen? Lees dan ons overzicht van de ontwikkeling van je dreumes.

Hoeveel woorden zegt een kind van 2 jaar?

Een vast gemiddelde is er niet, daarvoor zijn de verschillen te groot. Wel noemt de JGZ-richtlijn een ondergrens: rond 24 maanden zegt een kind in totaal ongeveer 10 woordjes. Haalt je kind dat, dan zit het voor dit onderdeel boven de grens waarop het consultatiebureau extra gaat kijken.

Na 2,5 jaar gaat het hard. In die fase breidt de woordenschat zich volgens de richtlijn heel snel uit: een driejarige begrijpt gemiddeld zo’n 1250 woorden en kan er ongeveer 1000 zeggen. Ook de zinnen worden langer, met meervouden, verkleinwoordjes en vervoegde werkwoorden.

Tellen is niet nodig. Twijfel je toch, schrijf dan een week lang op welke woordjes, klankjes en gebaren je hoort. Zo’n lijstje is handig om mee te nemen naar het consultatiebureau.

Zo verloopt de taalcheck op het consultatiebureau

In Nederland volgt het consultatiebureau (de jeugdgezondheidszorg, JGZ) de ontwikkeling van alle kinderen van 0 tot 4 jaar met het Van Wiechenonderzoek. Rond 2 jaar, ergens tussen 23 en 27 maanden, kijkt de jeugdarts, verpleegkundig specialist of jeugdverpleegkundige gericht naar taal. Dat gaat volgens de JGZ-richtlijn Taalontwikkeling in een paar stappen:

  1. Praten. De professional luistert of je kind zinnetjes van twee woorden zegt, of lokt die uit door met je kind te praten. Veel peuters zijn op het consultatiebureau stil. Dan vraagt ze wat je kind thuis zegt als het iets wil eten of drinken, of met speelgoed wil spelen.
  2. Begrijpen. Je kind mag bij een pop lichaamsdelen aanwijzen, zoals de oogjes, de mond, de voet en de hand. Lukt dat niet, dan vraagt ze of het thuis wel lukt.
  3. Samen spelen. Is de uitkomst niet meteen goed, dan volgen een paar vragen over wat jullie samen spelen en wat je kind graag alleen doet.

Daaruit volgt ‘voldoende’, ‘twijfel’ of ‘onvoldoende’. Bij twijfel krijg je begeleiding van een logopedist of de jeugdverpleegkundige, met tips voor thuis, en na zes maanden, rond 2,5 jaar, kijkt het consultatiebureau opnieuw. Is de uitkomst onvoldoende, dan verwijst de jeugdarts of verpleegkundig specialist je naar een audiologisch centrum. Daar onderzoeken verschillende specialisten samen het gehoor, de taal en de spraak. Soms past een verwijzing naar de huisarts, kinderarts of KNO-arts beter.

Je hoeft je niet voor te bereiden. Vertel gewoon eerlijk wat je thuis hoort, want jij kent je kind het best. Heeft de JGZ ondanks een voldoende uitkomst toch twijfels, dan kan ook dan begeleiding met een nieuwe check worden aangeboden. Twijfel jij zelf, zeg dat dan ook.

Kind van 2 jaar praat niet, maar begrijpt alles

Dit hoor je vaak, en het is een goed teken: begrijpen is een van de vaste onderdelen van de check op 2 jaar. Toch is het slim om het te bespreken als je kind rond 2 jaar nog bijna niets zegt. Het consultatiebureau kijkt naar praten én begrijpen, juist omdat ze samen het beeld bepalen.

Een taalachterstand kan verschillende oorzaken hebben. De richtlijn onderscheidt een taalontwikkelingsstoornis (TOS), waarbij de hersenen taal minder goed verwerken, en een achterstand doordat een kind te weinig taal hoort. Ook slechter horen, autisme of een bredere ontwikkelingsachterstand kunnen meespelen. Daarom kijkt een audiologisch centrum ook altijd naar het gehoor. Volgens de NSDSK is een vroege start van de behandeling belangrijk, voor de taal én voor het contact met andere kinderen. ‘Even afwachten’ is dus geen goed plan als je je zorgen maakt.

Zo help je je peuter van 2 jaar met praten

Je hoeft geen oefeningen te doen. De beste taalles zit in gewone momenten van de dag. Deze tips komen uit de JGZ-richtlijn en van het Nederlands Jeugdinstituut:

  • Vertel wat je doet. ‘Ik doe je sokken aan. Eerst deze voet.’ Zo hoort je kind de woorden precies op het moment dat het erbij hoort.
  • Benoem wat je kind bekijkt. Wijst je kind naar een vogel? Zeg ‘Ja, een vogel. Die vliegt weg!’
  • Herhaal het goed, zonder te verbeteren. Zegt je kind ‘auto rijde’, zeg dan: ‘Ja, de auto rijdt op de weg.’
  • Gebruik gewone woorden. Een hond is een hond, geen ‘woefwoef’. Praat in korte, kloppende zinnen.
  • Wacht even. Kijk je kind aan en geef het de tijd om te reageren. Reageer ook op wijzen en klankjes.
  • Lees elke dag samen. Samen plaatjes kijken en erover praten telt ook als voorlezen. Een vast moment voor het slapengaan werkt goed, bijvoorbeeld in het avondritueel uit ons slaapschema voor een kind van 2 jaar.
  • Doe dingen samen. Laat je kind meehelpen met koken of opruimen, ga samen naar de winkel en laat het spelen met andere kinderen.

Dagelijks voorlezen of samen een prentenboek kijken, spelen met leeftijdsgenootjes en naar de kinderopvang gaan noemt de richtlijn als mogelijk beschermende factoren voor de taalontwikkeling.

Meertalig opvoeden: geen oorzaak van taalachterstand

Spreek je thuis twee talen, of een andere taal dan Nederlands? De JGZ-richtlijn vindt geen bewijs dat meertalig opvoeden een risicofactor is voor een taalachterstand. Krijgt een kind vanaf de geboorte genoeg taal in elk van zijn talen, dan verloopt de ontwikkeling vrijwel hetzelfde als bij een kind dat met één taal opgroeit.

Het advies van de richtlijn: praat met je kind in de taal waarin jij het best met je kind kunt communiceren. Een kind dat zijn thuistaal goed beheerst, leert waarschijnlijk juist beter Nederlands. Hoort je kind thuis weinig Nederlands, dan is het normaal dat het in het Nederlands eerst wat achterloopt. Loopt het in álle talen achter, dan is extra onderzoek zinvol. De NSDSK kijkt bij meertalige kinderen daarom ook naar de moedertaal.

Wanneer naar de huisarts of het consultatiebureau?

Je hoeft niet te wachten tot de afspraak van 2 jaar. Bel het consultatiebureau als:

  • je kind rond 2 jaar nog bijna geen woordjes zegt of opdrachtjes als ‘jas aan’ niet begrijpt;
  • je kind rond 2,5 jaar nog geen twee woordjes combineert;
  • je kind woordjes of andere vaardigheden kwijtraakt die het al had;
  • je twijfelt of je kind goed hoort, bijvoorbeeld omdat het niet reageert als je zijn naam roept;
  • je kind weinig contact maakt of weinig interesse heeft in samen spelen;
  • je je zorgen maakt, ook als je niet precies kunt zeggen waarom.

Het consultatiebureau kan je doorverwijzen naar een logopedist of een audiologisch centrum. Ook de huisarts kan verwijzen. Een logopedist kun je ook zelf zoeken: volgens de beroepsvereniging voor logopedisten kun je al met een peuter terecht, en geldt: wacht niet te lang. Meer over alle ontwikkelingsstappen in de eerste jaren vind je in onze gids ontwikkeling van je baby per maand en op de pagina met al onze gidsen over ontwikkeling.

Veelgestelde vragen

Hoeveel woorden moet een kind van 2 jaar kennen?

De JGZ-richtlijn noemt als ondergrens ongeveer 10 woordjes rond 24 maanden. Veel kinderen zeggen er meer, en ze begrijpen er nog veel meer. Belangrijker dan het precieze aantal is of je kind opdrachtjes van twee woorden begrijpt en langzaam woordjes gaat combineren.

Mijn kind van 2 praat niet: kan het autisme zijn?

Laat praten alleen zegt niets over autisme. Een taalachterstand kan veel oorzaken hebben, zoals een taalontwikkelingsstoornis, minder goed horen of te weinig taalaanbod. Let ook op contact: wijst je kind om iets te laten zien, kijkt het je aan en speelt het graag met je? Twijfel je, bespreek het met het consultatiebureau.

Hoe duidelijk praat een kind van 2 jaar?

Nog lang niet duidelijk, en dat is normaal. Volgens de JGZ-richtlijn is pas rond 3 jaar de helft tot 70 procent van wat een kind zegt verstaanbaar voor anderen, en rond 4 jaar 75 tot 90 procent. Jij verstaat je kind meestal veel beter dan oma of de buurvrouw.

Vanaf welke leeftijd kun je met een peuter naar de logopedist?

Al vanaf ongeveer 2 jaar. Logopedie.nl noemt onder meer een kind dat niet begint met praten of geen zinnen gaat maken als reden. De NSDSK behandelt kinderen met een taalontwikkelingsstoornis vanaf 2 jaar. Vaak loopt de eerste stap via het consultatiebureau.

Bronnen

Dit is algemene informatie en geen medisch advies. Maak je je zorgen over het praten of het gehoor van je kind, neem dan contact op met het consultatiebureau of de huisarts.